Nên du học Philippines nếu bạn cần một tấm bằng đại học dạy hoàn toàn bằng tiếng Anh, ở một nước gần Việt Nam, với tổng chi phí thấp hơn rõ rệt so với Úc, Canada hay Singapore, và ngành bạn chọn là ngành Philippines có nền tảng tốt như điều dưỡng, khoa học sức khoẻ, quản trị khách sạn, kỹ thuật, nông nghiệp hay kinh doanh. Philippines cũng hợp với người muốn học vài năm ở môi trường tiếng Anh trước khi chuyển tiếp sang Mỹ, Úc, Canada, và với học viên sau đại học trong các lĩnh vực mà Đông Nam Á cần.
Không nên chọn Philippines nếu mục tiêu chính là ở lại làm việc hoặc định cư sau tốt nghiệp, nếu bạn định vừa học vừa làm thêm để trang trải, hoặc nếu bạn cần một trường có thứ hạng toàn cầu rất cao để xin việc ở tập đoàn đa quốc gia. Philippines không có loại visa ở lại làm việc sau tốt nghiệp kiểu PGWP của Canada hay visa 485 của Úc, và nhiều nghề có giấy phép hành nghề ở đây dành cho công dân Philippines. Phần dưới phân tích từng trường hợp để gia đình tự đặt mình vào.
Philippines có gì khiến học sinh Việt Nam quan tâm
Điểm đầu tiên là ngôn ngữ. Hiến pháp Philippines năm 1987 quy định tiếng Filipino là ngôn ngữ quốc gia, đồng thời tiếng Filipino và tiếng Anh là hai ngôn ngữ chính thức trong giao tiếp và giảng dạy. Ở bậc đại học, gần như mọi chương trình đều dạy bằng tiếng Anh, giáo trình phần lớn là sách tiếng Anh dùng chung với Mỹ, và người dân ở thành phố lớn nói tiếng Anh trôi chảy. Với du học sinh Việt Nam, điều này có nghĩa là bạn không phải học thêm một ngôn ngữ thứ ba như khi sang Nhật, Hàn hay Đức.
Điểm thứ hai là gốc rễ của hệ thống. Giáo dục đại học hiện đại của Philippines hình thành mạnh trong thời kỳ Mỹ quản lý đầu thế kỷ 20; Đại học Philippines (University of the Philippines) được thành lập năm 1908 theo mô hình đại học công lập Mỹ. Cách tổ chức tín chỉ, học kỳ, hệ cử nhân bốn năm, chương trình y khoa sau cử nhân đều mang dấu ấn đó. Từ năm học 2013, Philippines chuyển sang hệ K-12, tức 12 năm giáo dục cơ bản như Việt Nam, giúp bằng cấp dễ đối chiếu hơn với các nước khác.
Điểm thứ ba là khoảng cách và nhịp sống. Từ TP.HCM hoặc Hà Nội có chuyến bay thẳng tới Manila, thời gian bay khoảng hai tiếng rưỡi đến ba tiếng tuỳ chặng. Múi giờ Philippines sớm hơn Việt Nam một tiếng. Khí hậu nhiệt đới, món ăn có cơm, cách sống gia đình gần gũi, nên cú sốc văn hoá nhẹ hơn nhiều so với sang phương Tây. Với phụ huynh lần đầu cho con đi xa, việc có thể bay sang trong ngày khi cần là một lý do thực tế, không chỉ là cảm giác yên tâm.
Ba nhóm người học hợp với Philippines nhất
Người cần bằng cử nhân bằng tiếng Anh với ngân sách vừa phải. Đây là nhóm lớn nhất. Gia đình muốn con học đại học trong môi trường tiếng Anh nhưng chi phí năm học ở Úc, Anh, Canada vượt khả năng. Học phí các đại học tư lớn ở Manila tính theo tín chỉ và nhìn chung thấp hơn nhiều so với đại học phương Tây; chi phí sinh hoạt ở các thành phố ngoài Manila còn thấp hơn nữa. Điều kiện để lựa chọn này có nghĩa là ngành học phải là ngành Philippines làm tốt, và gia đình hiểu rằng con sẽ cạnh tranh việc làm chủ yếu ở Việt Nam hoặc khu vực.
Người muốn một chặng đệm trước khi sang Mỹ, Úc, Canada. Một số học sinh chưa đủ tiếng Anh học thuật hoặc chưa đủ tài chính cho bốn năm ở phương Tây. Học một đến hai năm đại cương ở Philippines rồi xin chuyển tiếp là một con đường có thật, nhưng việc trường đích công nhận bao nhiêu tín chỉ là chuyện từng trường, từng môn. Bài riêng về Philippines như bệ phóng trong mục này phân tích kỹ cách làm và rủi ro. Riêng các khoá luyện tiếng ngắn hạn kiểu trại hè hay sparta thuộc mảng du học ngôn ngữ, không bàn ở đây.
Học viên sau đại học trong các lĩnh vực khu vực cần. Philippines là nơi đặt trụ sở Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB) ở Metro Manila và Viện Nghiên cứu Lúa quốc tế (IRRI) ở Los Baños, cạnh Đại học Philippines Los Baños. Các chương trình thạc sĩ, tiến sĩ về nông nghiệp, môi trường, phát triển, chính sách công, quản trị kinh doanh có truyền thống đào tạo người từ khắp Đông Nam Á, trong đó có Việt Nam. Với người đã đi làm, môi trường học có nhiều bạn cùng lớp từ các nước láng giềng là một lợi thế về mạng lưới.
Những trường hợp không nên chọn Philippines
Bạn muốn ở lại làm việc sau tốt nghiệp. Philippines không có loại visa ở lại làm việc dành riêng cho người vừa tốt nghiệp như các nước nói tiếng Anh ở phương Tây. Người nước ngoài muốn đi làm phải có nhà tuyển dụng xin giấy phép lao động, và nhiều nghề có kỳ thi cấp phép hành nghề (điều dưỡng, y, dược, kỹ sư, kế toán…) về nguyên tắc dành cho công dân Philippines, chỉ mở cho người nước ngoài theo nguyên tắc có đi có lại giữa hai nước. Nếu định cư là mục tiêu, Philippines không phải con đường.
Bạn định làm thêm để trang trải. Visa du học ở Philippines không đi kèm quyền làm thêm như ở Úc, Canada hay Anh. Làm việc khi đang mang visa du học cần giấy phép riêng và trên thực tế rất hiếm sinh viên quốc tế làm thêm hợp pháp. Ngân sách phải đủ từ phía gia đình hoặc học bổng ngay từ đầu.
Bạn cần thứ hạng toàn cầu rất cao. Một vài đại học Philippines có mặt trong các bảng xếp hạng quốc tế, nhưng ở mức thấp hơn nhiều so với các trường hàng đầu của Singapore, Hồng Kông hay Úc. Nếu ngành bạn nhắm tới tuyển dụng dựa nhiều vào tên trường, hãy cân nhắc kỹ.
Bạn rất ngại thời tiết khắc nghiệt và giao thông đô thị. Philippines nằm trên đường đi của bão; theo cơ quan khí tượng PAGASA, trung bình mỗi năm có khoảng 20 cơn bão và áp thấp nhiệt đới đi vào vùng theo dõi của nước này. Manila tắc đường nặng. Những điều này sống chung được, nhưng nên biết trước.
Học ngành gì ở Philippines: các ngành có nền tảng tốt
Không phải ngành nào học ở Philippines cũng đáng. Bảng dưới gom những nhóm ngành Philippines có truyền thống đào tạo và lý do thực tế, kèm điều cần kiểm trước khi chọn.
| Nhóm ngành | Vì sao đáng xem | Cần kiểm trước |
|---|---|---|
| Điều dưỡng, khoa học sức khoẻ | Philippines đào tạo và đưa điều dưỡng đi làm việc ở nhiều nước suốt nhiều thập niên; chương trình thực hành bệnh viện bài bản | Người nước ngoài có được thi cấp phép tại Philippines không; bằng có được công nhận ở nơi bạn định làm việc |
| Y khoa, nha khoa | Y khoa theo mô hình Mỹ: học cử nhân trước, rồi bốn năm Doctor of Medicine; giảng dạy bằng tiếng Anh | Điều kiện công nhận văn bằng và cấp phép hành nghề khi về Việt Nam (có bài riêng) |
| Quản trị khách sạn, du lịch | Ngành dịch vụ phát triển, sinh viên thực tập ở khách sạn, khu nghỉ dưỡng; tiếng Anh giao tiếp tốt | Thời lượng thực tập, đối tác doanh nghiệp của trường |
| Kỹ thuật, công nghệ thông tin | Nhiều trường có chương trình được Uỷ ban Giáo dục Đại học (CHED) công nhận là Trung tâm Xuất sắc | Danh sách Trung tâm Xuất sắc theo ngành, phòng thí nghiệm |
| Nông nghiệp, môi trường | Đại học Philippines Los Baños và hệ sinh thái nghiên cứu quanh IRRI | Phù hợp nhất ở bậc sau đại học |
| Kinh doanh, quản trị | Các trường tư lớn ở Manila và các trường đào tạo quản trị cho người đi làm | Kiểm định chương trình, mạng lưới cựu học viên trong khu vực |
Những ngành nên dè dặt là ngành cần thiết bị đắt và đầu tư nghiên cứu lớn, hoặc ngành mà bằng phải gắn với giấy phép hành nghề ở chính nước học. Với các ngành này, hãy hỏi trường cụ thể bao nhiêu sinh viên quốc tế đã tốt nghiệp và họ đang làm gì, thay vì chỉ đọc tờ giới thiệu.
Chi phí du học Philippines gồm những khoản nào
Con số trọn gói thường được quảng cáo cho các khoá luyện tiếng ngắn hạn, không phải cho bốn năm đại học, nên đừng dùng nó để tính ngân sách cử nhân. Với hệ chính quy, chi phí gồm các nhóm sau. Học phí ở đa số trường tính theo số tín chỉ (units) bạn đăng ký mỗi học kỳ, cộng thêm phí linh tinh (miscellaneous fees), phí phòng thí nghiệm với ngành có thực hành. Vì vậy hai sinh viên cùng trường, khác ngành, có thể đóng chênh nhau đáng kể. Một số trường còn thu thêm khoản phí riêng cho sinh viên nước ngoài.
Phí visa và cư trú gồm phí visa du học hoặc giấy phép học tập, phí thẻ cư trú người nước ngoài (ACR I-Card) do Cục Di trú Philippines cấp, phí gia hạn và báo cáo hằng năm. Nhà ở là khoản biến động nhất: ký túc xá của trường, nhà trọ sinh viên quanh trường, hay căn hộ chung cư ở các khu trung tâm như Makati, BGC có giá rất khác nhau. Sinh hoạt gồm ăn uống, đi lại, điện (điện ở Philippines thuộc loại đắt trong khu vực nên máy lạnh tốn tiền), điện thoại, sách vở. Cuối cùng là bảo hiểm và vé máy bay về thăm nhà.
Cách lập ngân sách đáng tin nhất là xin trường bảng phí chính thức theo ngành cho năm học gần nhất, nhân với số tín chỉ dự kiến mỗi kỳ, rồi cộng các khoản cố định. Sinh hoạt phí nên tính theo đúng thành phố: Metro Manila đắt hơn rõ rệt so với Baguio, Iloilo hay Dumaguete. Cộng thêm một khoản dự phòng cho tỷ giá và những tháng đầu phải mua sắm đồ dùng. Gia đình nên có đủ ngân sách cho cả năm đầu trước khi nộp hồ sơ, vì không có đường bù bằng làm thêm.
Philippines đứng ở đâu so với Malaysia, Singapore và Úc
Ba nước này hay được đặt cạnh Philippines khi gia đình tìm một điểm đến dạy bằng tiếng Anh gần Việt Nam. So sánh dưới đây ở mức nguyên lý; chi tiết từng nước đổi theo năm và cần kiểm trang chính thức.
| Tiêu chí | Philippines | Malaysia | Singapore | Úc |
|---|---|---|---|---|
| Ngôn ngữ giảng dạy | Tiếng Anh ở gần như mọi chương trình đại học | Tiếng Anh ở trường quốc tế và nhiều chương trình; trường công dạy cả tiếng Malay | Tiếng Anh | Tiếng Anh |
| Mức chi phí tổng | Thấp trong nhóm | Thấp đến trung bình | Cao | Cao |
| Làm thêm khi học | Cần giấy phép riêng, thực tế hiếm | Có giới hạn, kiểm quy định hiện hành | Có giới hạn giờ, chỉ ở trường được duyệt | Được làm có giới hạn giờ theo visa |
| Visa ở lại sau tốt nghiệp | Không có loại riêng | Không phổ biến | Không có loại riêng, phải xin việc | Có visa 485 theo điều kiện |
| Thứ hạng trường hàng đầu | Trung bình trong khu vực | Trung bình khá | Rất cao | Cao |
| Khoảng cách tới Việt Nam | Bay thẳng khoảng 2,5–3 giờ | Khoảng 2 giờ | Khoảng 2 giờ | 8 giờ trở lên |
Đọc bảng này theo mục tiêu: nếu mục tiêu là chi phí thấp và tiếng Anh, Philippines và Malaysia cạnh tranh trực tiếp; nếu là thứ hạng và việc làm ở nước học, Singapore và Úc ở một hạng khác với mức chi phí khác. Không có lựa chọn tốt nhất chung cho mọi gia đình.
Lộ trình chuẩn bị 9–12 tháng cho bậc cử nhân
Với bậc cử nhân, nên bắt đầu ít nhất chín đến mười hai tháng trước kỳ nhập học dự kiến, vì quy trình visa du học dài hạn đi qua nhiều cơ quan và lịch nhập học các trường không giống nhau.
- Tháng 1–2: chốt ngành và hai, ba thành phố; đọc danh sách chương trình được CHED công nhận, kiểm trường có được Cục Di trú cho phép nhận sinh viên nước ngoài.
- Tháng 2–4: chuẩn bị học bạ, bằng tốt nghiệp THPT hoặc giấy chứng nhận tạm thời, bản dịch; hỏi trường có yêu cầu chứng chỉ tiếng Anh hay bài thi đầu vào riêng cho sinh viên quốc tế.
- Tháng 4–6: nộp hồ sơ vào trường, dự thi hoặc phỏng vấn nếu có, nhận thư chấp nhận (Notice of Acceptance).
- Tháng 6–9: làm hồ sơ visa du học theo hướng dẫn của trường và Đại sứ quán Philippines; chuẩn bị khám sức khoẻ, lý lịch tư pháp, chứng minh tài chính.
- Tháng 9–12: đặt chỗ ở, mua bảo hiểm, chuẩn bị tiền cho học kỳ đầu, nhập học và làm thẻ cư trú người nước ngoài trong thời hạn quy định.
Mốc trên là khung tham khảo; lịch nhập học của từng trường quyết định thứ tự thực tế. Nếu gia đình cần người cùng rà danh sách trường và hồ sơ trước khi nộp, đội tư vấn Global Gate Pass tại TP.HCM nhận đặt lịch, buổi đầu miễn phí và không ràng buộc.
Câu hỏi thường gặp
Bằng đại học Philippines có được công nhận ở Việt Nam không?
Bằng do cơ sở giáo dục đại học hợp pháp của Philippines cấp có thể được công nhận theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo về công nhận văn bằng nước ngoài. Điều kiện chính là trường và chương trình được cơ quan có thẩm quyền của Philippines công nhận, và hình thức đào tạo đúng như khai. Nên kiểm trước khi nhập học, không đợi tới lúc tốt nghiệp.
Học sinh tiếng Anh yếu có du học Philippines được không?
Được, nhưng nên tách hai việc. Nếu tiếng Anh chưa đủ để theo bài giảng đại học, cần một giai đoạn học tiếng trước, và đó là phần của du học ngôn ngữ. Nhiều trường đại học có bài kiểm tra đầu vào hoặc lớp tiếng Anh bổ trợ cho sinh viên quốc tế; hỏi rõ trường trước khi nộp để tính đúng thời gian.
Du học Philippines có an toàn không?
Các thành phố đại học lớn như Manila, Cebu, Baguio, Iloilo có đông sinh viên quốc tế sinh sống bình thường, với những rủi ro đô thị như móc túi, lừa đảo nhỏ. Một số khu vực ở Mindanao được nhiều nước khuyến cáo hạn chế đi lại. Theo dõi khuyến cáo của cơ quan đại diện Việt Nam và nghe hướng dẫn của trường là đủ cho phần lớn trường hợp.
Sinh viên quốc tế ở Philippines có được làm thêm không?
Visa du học không đi kèm quyền làm thêm. Làm việc cần giấy phép riêng theo quy định của Cục Di trú và Bộ Lao động Philippines, và trên thực tế rất ít sinh viên quốc tế đi làm hợp pháp. Gia đình nên lập ngân sách như thể con không có thu nhập trong suốt thời gian học.
Học xong ở Philippines có ở lại làm việc được không?
Không có loại visa ở lại làm việc dành riêng cho người mới tốt nghiệp. Muốn làm việc phải có nhà tuyển dụng xin giấy phép lao động cho bạn, và nhiều nghề cần giấy phép hành nghề về nguyên tắc chỉ dành cho công dân Philippines. Nên xem Philippines là nơi lấy bằng rồi làm việc ở Việt Nam hoặc nước khác.
Nên chọn Philippines hay Malaysia nếu ngân sách giới hạn?
Hai nước gần nhau về chi phí. Philippines có lợi thế tiếng Anh dùng rộng rãi ngoài đời sống và các ngành sức khoẻ, khách sạn; Malaysia có nhiều chương trình liên kết với trường Anh, Úc ngay tại chỗ. Hãy so sánh theo ngành cụ thể và trường cụ thể, rồi xem bằng nào phục vụ tốt hơn cho nơi bạn định làm việc.