Du học Hồng Kông chủ yếu là học tại một trong tám đại học do Ủy ban Tài trợ Đại học (UGC) cấp kinh phí, gồm HKU, CUHK, HKUST, PolyU, CityU, HKBU, Lingnan và EdUHK; sinh viên quốc tế nộp hồ sơ trực tiếp cho từng trường theo kênh non-JUPAS, trường đứng ra bảo lãnh để xin thị thực du học với Sở Di trú (ImmD), và sau tốt nghiệp có thể xin ở lại tìm việc theo chương trình IANG. Hầu hết chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh.
Hồng Kông hấp dẫn vì có nhiều trường thứ hạng cao tập trung trong một thành phố nhỏ, môi trường tài chính và kinh doanh quốc tế, và chương trình học gần chuẩn Anh – Mỹ. Đổi lại, chi phí sinh hoạt rất cao, đặc biệt là nhà ở, và một số quy định nhập cư có điều kiện riêng theo quốc tịch. Bài viết đi qua các trường, cách nộp hồ sơ, thủ tục thị thực, học bổng, chuyện ở lại làm việc và những điều người Việt cần kiểm kỹ.
Tám đại học UGC và thế mạnh từng trường
HKU (Đại học Hồng Kông). Trường lâu đời nhất, đa ngành, mạnh ở y, luật, kinh doanh, kiến trúc, khoa học xã hội; khuôn viên ở phía tây đảo Hồng Kông, hệ thống ký túc xá có truyền thống riêng.
CUHK (Đại học Trung văn Hồng Kông). Tổ chức theo mô hình college, khuôn viên rộng ở Sa Điền; mạnh ở y, kinh doanh, khoa học, nhân văn, có chương trình song ngữ Anh – Trung.
HKUST (Đại học Khoa học và Công nghệ Hồng Kông). Trường trẻ, tập trung kỹ thuật, khoa học, kinh doanh; nổi tiếng về nghiên cứu và các chương trình kinh doanh.
PolyU, CityU, HKBU. PolyU mạnh ở ngành ứng dụng như thiết kế, khách sạn – du lịch, kỹ thuật, y tế ứng dụng; CityU mạnh ở kỹ thuật, kinh doanh, luật, truyền thông; HKBU mạnh ở truyền thông, nghệ thuật, y học cổ truyền Trung Hoa, khoa học xã hội.
Lingnan và EdUHK. Lingnan theo hướng giáo dục khai phóng, quy mô nhỏ; EdUHK chuyên về giáo dục và các ngành liên quan. Hai trường ít được nhắc ở Việt Nam nhưng phù hợp với người có định hướng rõ.
Nộp hồ sơ: non-JUPAS là gì và trường xét gì
JUPAS là hệ thống tuyển sinh tập trung dành cho học sinh địa phương thi chứng chỉ phổ thông Hồng Kông (HKDSE). Sinh viên quốc tế, kể cả người Việt học chương trình Việt Nam, A-level hay IB, nộp qua kênh non-JUPAS, tức là nộp trực tiếp trên cổng tuyển sinh của từng trường. Mỗi trường có hạn nộp, phí xét hồ sơ và yêu cầu riêng cho từng loại văn bằng.
Trường xét kết quả học tập phổ thông (học bạ, điểm thi tốt nghiệp hoặc điểm chương trình quốc tế), có thể yêu cầu thêm SAT, ACT hoặc kết quả thi chuẩn hoá khác với văn bằng của một số nước, điểm tiếng Anh (IELTS, TOEFL) nếu ngôn ngữ học phổ thông không phải tiếng Anh, bài luận cá nhân, thư giới thiệu và thành tích ngoại khoá. Một số ngành có phỏng vấn. Cổng nộp thường mở vào khoảng mùa thu năm trước và đóng trong khoảng mùa đông đến đầu xuân cho kỳ nhập học tháng 9, với vòng nộp sớm và vòng chính ở một số trường.
Chỉ tiêu cho sinh viên không phải người địa phương ở các trường UGC được điều chỉnh tăng trong những năm gần đây, nhưng cạnh tranh vẫn cao, nhất là ở y, luật, kinh doanh của các trường đầu. Nên nộp nhiều trường và nhiều ngành phù hợp, sắp xếp thứ tự ưu tiên hợp lý.
Thủ tục thị thực du học Hồng Kông
Sinh viên không phải người địa phương cần thị thực hoặc giấy phép nhập cảnh diện du học, do ImmD cấp, với trường là bên bảo lãnh. Quy trình chung như sau.
- Nhận thư mời nhập học và chấp nhận suất học, đóng tiền giữ chỗ theo yêu cầu của trường.
- Trường gửi hướng dẫn và mẫu đơn; sinh viên điền mẫu đơn xin thị thực du học, chuẩn bị bản chụp hộ chiếu, ảnh, bằng cấp, thư mời nhập học, bằng chứng tài chính đủ chi trả học phí và sinh hoạt.
- Trường nộp hồ sơ lên ImmD với tư cách bên bảo lãnh, hoặc hướng dẫn sinh viên nộp trực tuyến theo cách hiện hành; nộp phí theo quy định.
- Khi được chấp thuận, sinh viên nhận nhãn thị thực điện tử và dùng nó để nhập cảnh.
- Sau khi đến, đăng ký thẻ căn cước Hồng Kông nếu thời gian ở trên mức quy định, theo hướng dẫn của trường và ImmD.
Hồng Kông có một số quy định nhập cư áp dụng riêng theo quốc tịch, và công dân Việt Nam thuộc diện cần thị thực trước khi đến. Trước khi lập kế hoạch, hãy kiểm trên trang của ImmD xem diện du học ở bậc định học, IANG và các chương trình nhân tài có áp dụng cho quốc tịch Việt Nam không, điều kiện thế nào, và hỏi văn phòng sinh viên quốc tế của trường để có xác nhận.
Học bổng và hỗ trợ tài chính
Hồng Kông có nhiều học bổng cho sinh viên quốc tế, nhưng cạnh tranh mạnh. Bảng dưới đây gom các nhóm chính để gia đình biết nên tìm ở đâu.
| Loại | Ai cấp | Đặc điểm |
|---|---|---|
| Học bổng nhập học của trường | Từng trường | Xét cùng hồ sơ nhập học, theo kết quả học tập và thành tích; có thể trang trải một phần hoặc toàn bộ học phí |
| Học bổng của quỹ chính quyền đặc khu | Quỹ học bổng của chính quyền Hồng Kông | Dành cho sinh viên xuất sắc, xét qua trường |
| Học bổng tiến sĩ HKPFS | Hội đồng Tài trợ Nghiên cứu (RGC) | Dành cho nghiên cứu sinh tiến sĩ, gồm trợ cấp hằng tháng và trợ cấp hội nghị, đi lại; cạnh tranh rất cao |
| Trợ cấp nghiên cứu sinh | Trường, từ quỹ nghiên cứu | Dành cho thạc sĩ nghiên cứu và tiến sĩ, thường kèm miễn học phí |
| Học bổng của tổ chức, doanh nghiệp | Quỹ tư nhân | Điều kiện đa dạng, có khi kèm thực tập |
Học bổng thạc sĩ theo hình thức học phần (taught master) ít hơn hẳn so với bậc nghiên cứu; đa số người học thạc sĩ học phần ở Hồng Kông tự túc. Hãy kiểm giá trị và điều kiện duy trì của từng học bổng trên trang chính thức.
Chi phí sống và chuyện nhà ở
Hồng Kông thuộc nhóm thành phố có chi phí nhà ở cao nhất thế giới. Đây là yếu tố quyết định ngân sách du học, lớn hơn cả chênh lệch học phí giữa các trường. Ký túc xá trong trường rẻ hơn nhiều so với thuê ngoài, nhưng không phải trường nào cũng bảo đảm chỗ cho sinh viên quốc tế ở mọi năm học; một số trường ưu tiên năm đầu hoặc xét theo hoạt động.
Thuê ngoài thường là phòng nhỏ trong căn hộ chung, cần đặt cọc và ký hợp đồng dài hạn. Khu vực xa trung tâm rẻ hơn nhưng tốn thời gian đi lại; hệ thống tàu điện thuận tiện, có ưu đãi giá cho sinh viên đủ điều kiện. Ăn uống có thể giữ ở mức vừa phải nếu ăn căng tin và quán bình dân.
Khi lập ngân sách, hãy dùng ước tính chi phí do chính trường công bố cho sinh viên không phải người địa phương, cộng thêm khoản dự phòng cho trường hợp phải thuê ngoài một năm. Với người học thạc sĩ học phần một năm, cần tính cả việc thường không được bảo đảm ký túc xá, nên chi phí nhà ở có thể chiếm phần lớn ngân sách.
Danh sách kiểm trước khi chọn Hồng Kông
Hồng Kông là điểm đến có nhiều biến số hơn vẻ ngoài. Trước khi nộp hồ sơ, gia đình nên trả lời được từng câu dưới đây bằng thông tin từ nguồn chính thức, không dựa vào lời kể.
- Diện thị thực du học ở bậc định học có áp dụng cho công dân Việt Nam không, cần giấy tờ gì thêm, thời gian xét bao lâu.
- IANG và các chương trình ở lại làm việc có áp dụng cho quốc tịch Việt Nam không; nếu có điều kiện riêng, kế hoạch sau tốt nghiệp có còn khả thi.
- Trường có bảo đảm ký túc xá cho sinh viên không phải người địa phương ở năm nào; nếu phải thuê ngoài, ngân sách gia đình có chịu được không.
- Ngành định học có cần tiếng Quảng Đông hay tiếng Phổ thông cho thực tập, thực hành hay không, ví dụ y, luật, công tác xã hội.
- Học bổng nào xét tự động cùng hồ sơ nhập học, học bổng nào phải nộp riêng, và điều kiện duy trì qua các năm.
- Bằng của chương trình có được Bộ Giáo dục và Đào tạo xét công nhận thuận lợi khi về Việt Nam không, đặc biệt với chương trình liên kết hoặc tự tài trợ.
Ngoài tám trường UGC, Hồng Kông còn có các cơ sở tự tài trợ cấp bằng và chương trình cao đẳng cộng đồng. Nhóm này có điều kiện đầu vào và quy định nhập cư khác; nếu được giới thiệu, hãy kiểm trạng thái kiểm định và diện thị thực trước khi cân nhắc.
Làm thêm và ở lại sau tốt nghiệp
Sinh viên không phải người địa phương học toàn thời gian theo quy định hiện hành được làm thêm trong khuôn viên trường với giới hạn giờ mỗi tuần, làm việc mùa hè, và thực tập liên quan tới chương trình học do trường sắp xếp. Chính quyền từng công bố nới tạm thời giới hạn làm thêm cho nhóm sinh viên này trong một số năm; trước khi nhận việc, hãy kiểm quy định hiện hành của ImmD và hỏi trường.
IANG (Immigration Arrangements for Non-local Graduates) cho phép người tốt nghiệp chương trình cử nhân trở lên toàn thời gian tại Hồng Kông xin ở lại. Người nộp trong thời hạn ngắn sau tốt nghiệp không cần có việc làm trước; theo quy định áp dụng mấy năm gần đây, thời hạn lưu trú ban đầu khoảng 24 tháng, sau đó gia hạn khi có việc làm. Như đã nói, cần kiểm IANG có áp dụng cho quốc tịch của mình không.
Thị trường việc làm của Hồng Kông mạnh ở tài chính, kế toán, luật, logistics, thương mại, công nghệ; tiếng Quảng Đông và tiếng Phổ thông là lợi thế lớn trong nhiều vị trí. Người Việt có ưu thế ở các vị trí làm việc với thị trường Việt Nam và Đông Nam Á. Nếu cần người cùng kiểm điều kiện theo quốc tịch, chọn trường và chuẩn bị hồ sơ non-JUPAS, đội tư vấn Global Gate Pass nhận đặt lịch, buổi đầu miễn phí và không ràng buộc.
Câu hỏi thường gặp
Học sinh Việt Nam nộp vào đại học Hồng Kông bằng bằng THPT Việt Nam được không?
Được, qua kênh non-JUPAS. Trường xét học bạ, điểm thi tốt nghiệp và có thể yêu cầu thêm SAT, ACT hoặc chứng chỉ khác, cùng điểm tiếng Anh. Mỗi trường công bố yêu cầu cho văn bằng Việt Nam hoặc văn bằng quốc tế nói chung trên trang tuyển sinh.
Học ở Hồng Kông có cần biết tiếng Quảng Đông không?
Không bắt buộc vì hầu hết chương trình dạy bằng tiếng Anh. Tuy nhiên tiếng Quảng Đông giúp đời sống, làm thêm và tìm việc dễ hơn nhiều, nhiều trường có lớp tiếng Quảng Đông và tiếng Phổ thông cho sinh viên quốc tế. Một số chương trình ở CUHK có phần giảng bằng tiếng Trung.
IANG là gì?
IANG là chương trình cho người tốt nghiệp không phải người địa phương ở lại Hồng Kông tìm việc hoặc làm việc sau khi học xong chương trình toàn thời gian từ bậc cử nhân trở lên. Người nộp sớm sau tốt nghiệp không cần thư mời làm việc. Cần kiểm điều kiện áp dụng theo quốc tịch trên trang ImmD.
Ký túc xá ở Hồng Kông có được bảo đảm không?
Tuỳ trường và bậc học. Nhiều trường ưu tiên sinh viên năm nhất hoặc sinh viên không phải người địa phương ở một số năm, nhưng không bảo đảm cho toàn khoá; sinh viên thạc sĩ học phần thường ít được bảo đảm. Hỏi chính sách nơi ở trước khi nhận suất học.
HKPFS là gì và ai nên nộp?
HKPFS là học bổng tiến sĩ của Hội đồng Tài trợ Nghiên cứu Hồng Kông dành cho nghiên cứu sinh xuất sắc, gồm trợ cấp hằng tháng và hỗ trợ hội nghị, đi lại. Ứng viên nên có thành tích học thuật và nghiên cứu nổi bật, liên hệ trước với giáo sư hướng dẫn tại trường.
Du học Hồng Kông hay Singapore thì hợp hơn?
Cả hai có trường thứ hạng cao, dạy bằng tiếng Anh và chi phí sống cao. Singapore có Tuition Grant kèm cam kết làm việc; Hồng Kông có IANG cho ở lại tìm việc nhưng có quy định riêng theo quốc tịch. Chọn theo ngành, học bổng và điều kiện nhập cư áp dụng cho mình.