Bảo hiểm y tế là khoản bắt buộc với du học sinh ở hầu hết các nước, nhưng mỗi nước một cơ chế: Anh thu phụ phí y tế IHS cùng hồ sơ visa (776 bảng mỗi năm với sinh viên), Úc bắt buộc mua bảo hiểm OSHC cho toàn bộ thời hạn visa, Mỹ để từng trường tự quy định và nhiều trường bắt buộc gói của trường, còn Nhật, Hàn, Đức đưa du học sinh vào hệ thống bảo hiểm y tế chung với mức đóng riêng. Chi phí vì vậy không chỉ khác về số tiền mà khác cả về cách đóng và phạm vi chi trả.
Sai lầm hay gặp là chọn gói rẻ nhất mà không đọc phạm vi: nha khoa, mắt, thuốc, khám chuyên khoa, sức khoẻ tinh thần, bệnh có từ trước thường bị loại trừ hoặc có thời gian chờ. Bài này đi qua cơ chế bảo hiểm ở các điểm đến phổ biến, cách đưa khoản này vào ngân sách và những câu cần hỏi trước khi mua hay xin miễn gói của trường. Bài không thay tư vấn y tế; nội dung về quyền lợi cần đối chiếu điều khoản của chính hợp đồng bảo hiểm.
Cơ chế bảo hiểm y tế ở các điểm đến phổ biến
Bảng dưới tóm tắt cơ chế, không phải mức giá. Các mức có ghi số là mức đã công bố mà bài này chắc chắn tại thời điểm viết; cần kiểm lại trên trang chính thức.
| Nước | Cơ chế | Cách đóng | Điều cần để ý |
|---|---|---|---|
| Anh | Phụ phí y tế IHS cho phép dùng dịch vụ NHS | 776 bảng/năm với sinh viên, đóng trọn thời hạn visa khi nộp hồ sơ | Nha khoa, mắt và thuốc kê đơn ở England có thể phải trả thêm (Scotland, Wales, Bắc Ireland miễn phí thuốc kê đơn) |
| Úc | Bảo hiểm OSHC do các công ty được phê duyệt cung cấp | Mua trước khi xin visa, cho toàn bộ thời hạn visa | Thời gian chờ với bệnh có từ trước, thai sản; nha khoa, mắt thường không gồm |
| Mỹ | Không có quy định liên bang về bảo hiểm cho F-1; trường tự quy định | Nhiều trường tự động tính gói của trường vào hoá đơn học phí, cho xin miễn nếu có gói tương đương | Mức khấu trừ, đồng chi trả, mạng lưới cơ sở y tế; sinh viên J-1 có mức bảo hiểm tối thiểu theo quy định |
| Canada | Tuỳ tỉnh bang: có tỉnh cho du học sinh vào bảo hiểm tỉnh (có thể có thời gian chờ), có tỉnh dùng gói riêng qua trường | Đóng theo quy định tỉnh hoặc qua hoá đơn trường | Khoảng trống bảo hiểm trong thời gian chờ phải mua gói tạm |
| Nhật Bản | Du học sinh lưu trú dài hạn tham gia Bảo hiểm Y tế Quốc dân | Đóng hằng tháng tại địa phương nơi cư trú | Người bệnh thường tự trả khoảng 30% chi phí khám chữa |
| Hàn Quốc | Du học sinh tham gia bảo hiểm y tế quốc gia (áp dụng bắt buộc từ năm 2021) | Đóng hằng tháng | Nợ phí có thể ảnh hưởng tới gia hạn lưu trú |
| Đức | Sinh viên đại học thường tham gia bảo hiểm y tế công theo mức sinh viên; một số trường hợp mua bảo hiểm tư | Đóng hằng tháng | Học khoá tiếng, Studienkolleg có thể phải dùng gói khác; chọn công hay tư có hệ quả lâu dài |
Điểm chung của mọi cơ chế: bảo hiểm phải có liên tục trong suốt thời gian lưu trú, và thiếu bảo hiểm có thể ảnh hưởng tới tình trạng visa. Đây là khoản không nên cắt để tiết kiệm.
Anh và Úc: bảo hiểm gắn với visa
Ở Anh, phụ phí y tế IHS được tính theo thời hạn visa và đóng một lần khi nộp hồ sơ. Với khoá ba năm, gia đình phải chuẩn bị khoản IHS cho cả ba năm cộng phần thời gian visa kéo dài sau khoá học, ngay trong giai đoạn trước khi bay — một khoản lớn dồn vào đúng lúc đã phải đóng cọc học phí và lệ phí visa. Đổi lại, sau khi có visa, sinh viên dùng dịch vụ NHS gần như người dân, phần lớn khám chữa không mất thêm phí tại chỗ. Những khoản vẫn có thể phải trả gồm thuốc kê đơn nếu học ở England, nha khoa, khám mắt và kính.
Ở Úc, OSHC là bảo hiểm do các công ty được chính phủ phê duyệt bán, sinh viên phải có cho toàn bộ thời hạn visa, thường mua qua trường hoặc trực tiếp. Giá khác nhau giữa các công ty và giữa gói một người, gói có người phụ thuộc. OSHC chi trả một phần chi phí khám bác sĩ, nằm viện ở bệnh viện công, một số thuốc theo danh mục; nhiều gói có thời gian chờ với bệnh có từ trước và thai sản. Nha khoa, mắt, vật lý trị liệu thường cần mua thêm gói bổ sung. Khi so giá OSHC, nên so cả mạng lưới cơ sở có thoả thuận thanh toán trực tiếp, vì điều này quyết định con có phải ứng tiền trước hay không.
Mỹ: đọc gói bảo hiểm của trường và quyết định có xin miễn hay không
Mỹ không có quy định liên bang bắt buộc sinh viên F-1 mua bảo hiểm (khác với sinh viên J-1 có mức tối thiểu do Bộ Ngoại giao quy định), nhưng phần lớn trường đại học yêu cầu sinh viên quốc tế có bảo hiểm và tự động tính gói của trường vào hoá đơn. Gói của trường thường không rẻ, có khi là một trong những khoản phí lớn nhất sau học phí và tiền nhà. Đổi lại, gói này thường được thiết kế khớp với trung tâm y tế của trường, ít rắc rối khi dùng.
Nhiều trường cho xin miễn (waiver) nếu sinh viên có gói khác đạt các tiêu chí trường đặt ra: mức chi trả tối thiểu, mức khấu trừ tối đa, có chi trả hồi hương và vận chuyển cấp cứu, công ty bảo hiểm có trụ sở hoặc đại diện ở Mỹ… Gói ngoài có thể rẻ hơn, nhưng cần đọc kỹ: mức khấu trừ (số tiền tự trả trước khi bảo hiểm chi), tỷ lệ đồng chi trả, mạng lưới bệnh viện, loại trừ với bệnh có từ trước và chăm sóc sức khoẻ tinh thần. Ở Mỹ, chi phí y tế ngoài bảo hiểm có thể rất cao, nên một gói rẻ mà mức khấu trừ cao có thể khiến một lần cấp cứu tốn hơn cả số tiền tiết kiệm được.
Thực tế, với sinh viên năm đầu chưa quen hệ thống y tế Mỹ, giữ gói của trường thường là lựa chọn an toàn hơn. Xin miễn hợp lý hơn khi gia đình đã so kỹ điều khoản và chắc gói ngoài đáp ứng đủ tiêu chí trường đặt ra.
Nhật, Hàn, Đức, Canada: bảo hiểm theo hệ thống công
Nhật Bản. Du học sinh lưu trú trên ba tháng đăng ký Bảo hiểm Y tế Quốc dân tại cơ quan hành chính nơi ở, đóng hằng tháng theo mức của địa phương (mức thường thấp khi chưa có thu nhập). Khi khám, người bệnh tự trả khoảng 30% chi phí. Một số trường có thêm bảo hiểm tai nạn hoặc quỹ hỗ trợ chi phí y tế cho du học sinh.
Hàn Quốc. Từ năm 2021, du học sinh lưu trú theo visa du học được đưa vào bảo hiểm y tế quốc gia, đóng hằng tháng. Nợ phí bảo hiểm có thể gây khó khăn khi gia hạn thời hạn lưu trú, nên cần đóng đều.
Đức. Sinh viên đại học thường tham gia bảo hiểm y tế công theo mức đóng dành cho sinh viên, có giới hạn theo tuổi và số học kỳ. Học viên khoá tiếng hoặc Studienkolleg có thể không thuộc diện mức sinh viên và phải mua gói khác. Chọn bảo hiểm công hay tư ở Đức có hệ quả về sau (chuyển đổi không dễ), nên hỏi kỹ trước khi ký.
Canada. Mỗi tỉnh bang một chính sách: có tỉnh cho du học sinh tham gia bảo hiểm y tế của tỉnh (có thể sau thời gian chờ và có phí), có tỉnh yêu cầu gói riêng qua trường. Trong thời gian chờ, cần mua gói tạm để không có khoảng trống. Kiểm chính sách của đúng tỉnh và đúng trường con học.
Chi phí phát sinh khi con đi khám, ngoài phí bảo hiểm
Phí bảo hiểm chỉ là một nửa câu chuyện; nửa còn lại là số tiền con vẫn phải tự trả mỗi lần dùng dịch vụ y tế. Ở hệ thống có đồng chi trả như Nhật, Hàn, người bệnh tự trả một phần chi phí khám và thuốc. Ở Mỹ, trước khi bảo hiểm bắt đầu chi, sinh viên phải tự trả đến mức khấu trừ, sau đó vẫn đồng chi trả một tỷ lệ. Ở Úc, OSHC thường chi trả theo biểu phí chuẩn, nếu bác sĩ thu cao hơn biểu phí thì phần chênh do người bệnh trả. Ở Anh, khám qua bác sĩ đa khoa đã đăng ký thường không mất phí, nhưng thuốc kê đơn, nha khoa và mắt có thể phải trả.
Vì vậy ngân sách nên có một dòng nhỏ cho chi phí y tế tự trả, nằm trong quỹ dự phòng hoặc tách riêng. Cũng nên dặn con biết trước đường đi trong hệ thống: đăng ký bác sĩ đa khoa hoặc phòng khám của trường ngay tuần đầu, biết khi nào đi cấp cứu và khi nào đi phòng khám thường, vì đi cấp cứu cho việc không khẩn cấp ở một số nước vừa chờ lâu vừa tốn kém hơn. Một học sinh biết dùng hệ thống y tế đúng cách sẽ tiết kiệm được cả tiền lẫn thời gian.
Đưa bảo hiểm vào ngân sách và chọn gói
Trình tự gọn để không bỏ sót và không mua thừa:
- Xác định cơ chế bắt buộc của nước đến (gắn visa, theo trường, theo hệ thống công) và mức tối thiểu phải có.
- Ghi chi phí theo đúng cách đóng: một lần cho cả thời hạn visa (IHS, OSHC) hay hằng năm, hằng tháng; với khoản một lần, đưa vào dòng tiền trước khi bay.
- Đọc phạm vi chi trả: khám thường, chuyên khoa, nằm viện, cấp cứu, thuốc, sức khoẻ tinh thần, nha khoa, mắt, hồi hương.
- Ghi các loại trừ và thời gian chờ, nhất là với bệnh có từ trước; nếu con có bệnh mạn tính, hỏi rõ trước khi mua.
- So mức tự trả: mức khấu trừ, đồng chi trả, trần chi trả mỗi năm.
- Quyết định có cần gói bổ sung (nha khoa, mắt) hay để dành một khoản tự chi.
- Cho con lưu thẻ bảo hiểm, số hợp đồng và cách liên hệ hỗ trợ trên điện thoại ngay từ ngày đầu.
Một việc nên làm trước khi bay là khám răng, mắt và mang theo hồ sơ bệnh án tóm tắt (dịch sang tiếng Anh nếu có bệnh mạn tính), vì nha khoa và mắt thường là phần bảo hiểm du học chi trả ít nhất. Nếu cần người cùng xem quy định bảo hiểm của trường con định học, tư vấn viên Global Gate Pass có thể hỗ trợ trong buổi gặp đầu miễn phí.
Câu hỏi thường gặp
Bảo hiểm du lịch có thay được bảo hiểm y tế du học không?
Thường là không. Bảo hiểm du lịch được thiết kế cho chuyến đi ngắn và thường không đáp ứng yêu cầu của visa du học hay của trường. Có thể mua cho chặng bay và vài ngày đầu trước khi bảo hiểm chính có hiệu lực, nhưng không dùng thay thế.
Có được hoàn IHS khi visa Anh bị từ chối không?
Theo hướng dẫn của chính phủ Anh, phụ phí y tế thường được hoàn khi đơn visa bị từ chối hoặc rút đơn trước khi có quyết định, còn lệ phí visa thì không. Cần đọc hướng dẫn hiện hành trên trang chính phủ vì điều kiện hoàn có thể thay đổi.
Con có bệnh mạn tính thì bảo hiểm du học có chi trả không?
Tuỳ cơ chế và hợp đồng. Hệ thống công như NHS của Anh hay bảo hiểm quốc dân Nhật thường không loại trừ bệnh có từ trước, nhưng bảo hiểm tư như OSHC hay các gói ở Mỹ có thể có thời gian chờ hoặc loại trừ. Cần hỏi rõ bằng văn bản trước khi mua.
Xin miễn bảo hiểm của trường Mỹ có rủi ro gì?
Rủi ro chính là gói ngoài có mức khấu trừ cao, mạng lưới bệnh viện hẹp hoặc loại trừ quan trọng, khiến chi phí tự trả lớn khi có sự cố. Nếu gói ngoài không đạt tiêu chí, trường có thể từ chối miễn và vẫn tính phí gói của trường.
Sức khoẻ tinh thần có được bảo hiểm chi trả không?
Nhiều trường có dịch vụ tư vấn tâm lý miễn phí hoặc chi phí thấp cho sinh viên, tách khỏi bảo hiểm. Phạm vi bảo hiểm cho trị liệu chuyên sâu khác nhau giữa các gói. Nên tìm hiểu dịch vụ hỗ trợ của trường ngay từ đầu để biết đi đâu khi cần.
Có nên mua thêm gói nha khoa khi du học không?
Nha khoa thường nằm ngoài phạm vi bảo hiểm du học cơ bản và chi phí ở nhiều nước phương Tây khá cao. Cách tiết kiệm phổ biến là khám và chữa răng kỹ trước khi đi, rồi cân nhắc gói bổ sung nếu khoá học dài hoặc con có vấn đề răng miệng cần theo dõi.