EJU (Examination for Japanese University Admission for International Students) là kỳ thi đánh giá năng lực tiếng Nhật và kiến thức nền của người nước ngoài muốn vào đại học Nhật, do Tổ chức Hỗ trợ Sinh viên Nhật Bản (JASSO) tổ chức hai lần mỗi năm, thường vào tháng 6 và tháng 11. Bài thi gồm tiếng Nhật như ngoại ngữ, toán, khoa học tự nhiên hoặc môn Nhật Bản và thế giới; thí sinh chọn môn theo yêu cầu của ngành định nộp.
EJU không phải kỳ thi đỗ hay trượt. Nó cho ra điểm từng môn, và mỗi đại học tự quyết định dùng môn nào, đặt mức điểm nào, kết hợp với bài thi riêng và phỏng vấn ra sao. Vì vậy hiểu EJU là hiểu cách đọc hướng dẫn tuyển sinh của trường. Bài này đi qua cấu trúc từng môn, thang điểm, lịch thi, cách chọn môn và những sai lầm thường gặp của thí sinh Việt.
Cấu trúc các môn thi EJU
Các môn và thang điểm dưới đây theo cấu trúc JASSO công bố những năm gần đây. Thí sinh không thi tất cả; chọn theo yêu cầu của trường. Kiểm lại hướng dẫn kỳ thi năm bạn dự thi vì chi tiết có thể điều chỉnh.
| Môn | Nội dung | Thang điểm | Ngôn ngữ đề |
|---|---|---|---|
| Tiếng Nhật như ngoại ngữ | Đọc hiểu; nghe hiểu và nghe – đọc hiểu; viết luận | Đọc + nghe 0–400; viết 0–50 | Tiếng Nhật |
| Khoa học tự nhiên | Chọn 2 trong 3: vật lý, hoá học, sinh học | 0–200 | Tiếng Nhật hoặc tiếng Anh |
| Nhật Bản và thế giới | Xã hội tổng hợp: chính trị, kinh tế, xã hội, địa lý, lịch sử ở mức nền | 0–200 | Tiếng Nhật hoặc tiếng Anh |
| Toán | Course 1 (cho khối xã hội và ngành ít dùng toán) hoặc Course 2 (cho khối tự nhiên, kỹ thuật) | 0–200 | Tiếng Nhật hoặc tiếng Anh |
Thí sinh không được thi cùng lúc khoa học tự nhiên và Nhật Bản và thế giới trong một kỳ, vì hai môn xếp cùng khung giờ. Điểm các môn ngoài tiếng Nhật là điểm quy chuẩn hoá (scaled score), nghĩa là được điều chỉnh để so sánh được giữa các kỳ, không phải số câu đúng nhân hệ số.
Ai cần thi EJU và ai không cần
Bạn gần như chắc chắn cần EJU nếu định vào hệ cử nhân dạy bằng tiếng Nhật của phần lớn đại học quốc lập và nhiều đại học tư thục lớn theo kỳ tuyển sinh dành cho du học sinh tự túc. Nhiều trường đặt EJU làm vòng lọc đầu, sau đó mới thi riêng và phỏng vấn. Một số trường cho phép dùng EJU để được xét tuyển từ nước ngoài mà không phải sang Nhật dự thi riêng.
Bạn có thể không cần EJU nếu: học senmon gakko (đa số xét hồ sơ, tiếng Nhật và phỏng vấn); vào chương trình cử nhân dạy bằng tiếng Anh (xét kiểu quốc tế); vào cao học hoặc diện nghiên cứu sinh (xét kế hoạch nghiên cứu, bằng cử nhân, phỏng vấn với giáo sư); hoặc một số đại học tư thục nhỏ dùng bài thi riêng thay cho EJU.
Ngoài ra, điểm EJU được dùng trong một số học bổng. JASSO có chương trình học bổng dành cho du học sinh tự túc đạt thành tích tốt trong EJU, xét theo hình thức đặt chỗ trước khi nhập học. Điều kiện, số suất và mức hỗ trợ thay đổi theo năm nên cần đọc thông báo chính thức.
Lịch thi, nơi thi và thời hạn sử dụng điểm
EJU tổ chức hai kỳ mỗi năm, thường kỳ thứ nhất vào tháng 6 và kỳ thứ hai vào tháng 11. Đăng ký thường mở trước kỳ thi vài tháng. Kết quả công bố khoảng một tháng rưỡi tới hai tháng sau ngày thi. Kỳ tháng 6 phục vụ tuyển sinh nhập học tháng 4 năm sau ở nhiều trường; kỳ tháng 11 dùng cho các đợt tuyển muộn hơn.
Ngoài các địa điểm trong Nhật, EJU được tổ chức ở một số nước và vùng lãnh thổ châu Á. Việt Nam nằm trong danh sách nơi thi những năm gần đây, tại các thành phố lớn. Danh sách điểm thi có thể thay đổi, nên kiểm thông tin trên trang của JASSO trước khi lên kế hoạch. Thi trong nước giúp học sinh lớp 12 có điểm trước khi sang Nhật, nhờ đó có thể nộp thẳng đại học mà không cần qua trường Nhật ngữ.
Về thời hạn, mỗi trường tự quy định chấp nhận điểm từ kỳ thi nào. Phổ biến là chấp nhận điểm của các kỳ trong khoảng hai năm gần nhất, và nhiều trường chỉ nhận một kỳ cụ thể hoặc yêu cầu thí sinh chọn một kỳ để nộp. Không có chuyện "lấy điểm cao nhất của mỗi môn từ nhiều kỳ" trừ khi trường ghi rõ.
Chọn môn thi theo ngành như thế nào
Khối tự nhiên, kỹ thuật, y dược, nông nghiệp: thường yêu cầu tiếng Nhật, toán Course 2 và khoa học tự nhiên (hai môn, thường có vật lý và hoá học cho kỹ thuật; hoá học và sinh học cho y sinh, nông nghiệp). Đọc kỹ trường yêu cầu môn khoa học nào, vì chọn sai môn là mất cả kỳ.
Khối kinh tế, kinh doanh: nhiều trường yêu cầu tiếng Nhật, toán Course 1 và Nhật Bản và thế giới. Một số trường kinh tế quốc lập yêu cầu toán ở mức cao hơn hoặc chấp nhận Course 2.
Khối văn, luật, xã hội, giáo dục: thường yêu cầu tiếng Nhật và Nhật Bản và thế giới; có trường không yêu cầu toán.
Khi chưa chắc ngành: chọn tổ hợp mở được nhiều cửa nhất với năng lực của mình. Người mạnh toán có thể thi Course 2 để giữ cửa khối kỹ thuật và kinh tế; người mạnh xã hội ưu tiên môn Nhật Bản và thế giới.
Điểm bao nhiêu là đủ: cách đọc điểm tham khảo của trường
Câu hỏi "bao nhiêu điểm EJU thì đỗ" không có một đáp án chung, nhưng có cách để tự ước lượng. Nhiều trường công bố trong tài liệu tuyển sinh hoặc báo cáo kết quả tuyển sinh các thông tin như số người nộp, số người trúng tuyển, đôi khi cả điểm EJU trung bình hoặc thấp nhất của người trúng tuyển năm trước. Các trường luyện thi và trường Nhật ngữ có định hướng đại học cũng tổng hợp dữ liệu học sinh của họ. Gộp các nguồn này lại, bạn có được một khoảng điểm tham khảo cho từng khoa.
Khi đọc, hãy nhớ ba điều. Thứ nhất, điểm của người trúng tuyển phản ánh mặt bằng năm đó, không phải ngưỡng cố định. Thứ hai, nhiều trường cộng EJU với bài thi riêng, phỏng vấn và chứng chỉ tiếng Anh theo tỷ trọng riêng, nên người điểm EJU thấp hơn một chút vẫn có thể trúng nhờ phần thi riêng. Thứ ba, một số trường đặt điểm sàn: dưới mức này hồ sơ bị loại ngay ở vòng giấy tờ, không cần biết các phần khác tốt thế nào.
Từ đó, danh sách nộp nên có ba tầng: trường mà điểm của bạn nằm dưới khoảng tham khảo (thử sức), trường mà điểm nằm trong khoảng (vừa sức) và trường mà điểm nằm trên khoảng (an toàn). Vì lịch thi riêng của các trường có thể trùng nhau, cần sắp lịch sớm.
Sau EJU: bài thi riêng, tiểu luận và phỏng vấn
Với phần lớn đại học Nhật, có điểm EJU mới chỉ là qua cửa thứ nhất. Vòng tiếp theo thường gồm bài thi riêng của trường (toán, tiếng Anh, tiểu luận tiếng Nhật về một vấn đề xã hội hoặc chuyên ngành) và phỏng vấn. Một số trường tổ chức thi tại Nhật, nên học sinh ở Việt Nam phải bay sang; một số trường cho phép phỏng vấn trực tuyến hoặc xét hoàn toàn bằng hồ sơ cho thí sinh ở nước ngoài.
Phỏng vấn thường hỏi lý do chọn trường và ngành, kế hoạch học tập, điều đã tìm hiểu về chương trình, và đôi khi hỏi kiến thức chuyên ngành ở mức nền. Hội đồng đánh giá cả nội dung lẫn khả năng diễn đạt bằng tiếng Nhật. Câu trả lời học thuộc rập khuôn dễ bị nhận ra; câu trả lời gắn với trải nghiệm thật và thông tin cụ thể về khoa thường được đánh giá cao hơn.
Tiểu luận là phần nhiều học sinh Việt yếu, vì chưa quen viết lập luận có cấu trúc bằng tiếng Nhật. Nên tập viết theo đề của chính trường các năm trước, nhờ giáo viên sửa, và tập viết trong thời gian giới hạn.
Kế hoạch ôn EJU cho người đang ở Việt Nam hoặc trường Nhật ngữ
Kế hoạch dưới đây tính cho kỳ thi tháng 6 để vào đại học tháng 4 năm sau. Phần ôn tiếng Nhật chỉ nêu mục tiêu điểm, không đi vào phương pháp học tiếng.
- 12 tháng trước kỳ thi: chọn ngành và danh sách trường, đọc yêu cầu môn EJU của từng trường, xác định môn cần thi.
- 9–12 tháng trước: ôn kiến thức nền toán và khoa học hoặc xã hội. Chương trình toán, lý, hoá phổ thông Việt Nam phủ phần lớn nội dung EJU, nhưng cách hỏi và thuật ngữ bằng tiếng Nhật cần làm quen riêng.
- 6 tháng trước: làm đề mẫu do JASSO phát hành, tính giờ như thi thật, đánh giá môn nào kéo điểm xuống.
- 3 tháng trước: luyện phần viết luận tiếng Nhật theo đề mẫu, luyện kỹ năng phân bổ thời gian giữa đọc và nghe.
- Sau kỳ thi: có điểm thì đối chiếu với điểm tham khảo của trường (nếu trường công bố), nộp hồ sơ, chuẩn bị bài thi riêng và phỏng vấn.
Nếu kỳ tháng 6 chưa như ý, kỳ tháng 11 là cơ hội thứ hai, nhưng lúc đó nhiều trường đã đóng hoặc sắp đóng hồ sơ cho kỳ tháng 4. Vì vậy nên lấy kỳ tháng 6 làm mục tiêu chính.
Những sai lầm hay gặp của thí sinh Việt
Học tiếng Nhật mà bỏ quên môn nền. Nhiều học sinh dồn sức vào JLPT rồi tới sát kỳ EJU mới ôn toán, khoa học. Điểm toán và khoa học chiếm phần lớn tổng điểm ở khối tự nhiên, nên thiếu môn nền là mất cửa trường tốt.
Nghĩ có N1 là chắc điểm tiếng Nhật EJU cao. Phần tiếng Nhật của EJU thiên về ngôn ngữ học thuật, đọc nhanh và nghe bài giảng. Người có N1 thường làm tốt, nhưng không tự động đạt điểm cao, nhất là phần viết luận.
Không đọc hướng dẫn tuyển sinh từng khoa. Cùng một trường, mỗi khoa có thể đòi môn khác nhau, kỳ thi khác nhau, mức điểm tối thiểu khác nhau. Đọc lướt là dễ thi sai môn.
Chọn ngôn ngữ đề không phù hợp. Các môn ngoài tiếng Nhật có thể chọn đề tiếng Anh, nhưng một số trường yêu cầu thí sinh làm đề bằng tiếng Nhật. Kiểm trước khi đăng ký.
Câu hỏi thường gặp
EJU khác JLPT thế nào?
JLPT đo năng lực tiếng Nhật chung theo năm cấp độ và cấp chứng chỉ đạt hoặc không đạt. EJU dành cho tuyển sinh đại học, đo tiếng Nhật học thuật và kiến thức nền các môn, cho điểm từng môn để trường tự xét. Nhiều trường yêu cầu cả hai, hoặc chỉ một trong hai.
Bao nhiêu điểm EJU thì vào được đại học Nhật?
Không có một ngưỡng chung. Mỗi trường và mỗi khoa tự đặt cách xét, một số công bố điểm tham khảo của người trúng tuyển các năm trước. Trường càng cạnh tranh thì điểm càng cao, và EJU thường chỉ là vòng một trước bài thi riêng và phỏng vấn.
Có thể thi EJU ở Việt Nam không?
Những năm gần đây EJU có tổ chức tại Việt Nam ở các thành phố lớn. Danh sách điểm thi có thể thay đổi theo năm, nên hãy kiểm thông báo của JASSO và đơn vị tổ chức tại Việt Nam trước khi đăng ký để không lỡ hạn.
Toán Course 1 và Course 2 khác nhau ra sao?
Course 1 dành cho ngành ít dùng toán, nội dung nhẹ hơn. Course 2 dành cho ngành tự nhiên và kỹ thuật, có thêm giải tích và các chủ đề nâng cao. Trường quy định course nào; thi sai course thì điểm không được dùng cho ngành đó.
Điểm EJU dùng được bao lâu?
Tuỳ trường. Phổ biến là chấp nhận điểm của các kỳ trong khoảng hai năm gần nhất, nhưng có trường chỉ nhận một kỳ nhất định. Luôn đọc mục điều kiện nộp điểm trong hướng dẫn tuyển sinh của khoa định nộp.
Học sinh trường Nhật ngữ nên thi EJU lần đầu khi nào?
Người nhập học tháng 4 thường thi thử lần đầu vào kỳ tháng 11 của năm thứ nhất để làm quen, rồi thi chính vào kỳ tháng 6 năm thứ hai. Cách này cho thời gian sửa điểm yếu và vẫn kịp mùa tuyển sinh.