Người bảo lãnh tài chính du học là người cam kết chi trả học phí và sinh hoạt phí cho người học, thường là bố mẹ. Mỹ và Canada chấp nhận rộng hơn: ông bà, cô chú, anh chị hay người thân ở nước ngoài đều có thể đứng ra nếu chứng minh được quan hệ, khả năng tài chính và ý chí chi trả. Anh thì hẹp: tiền phải thuộc về người học hoặc bố mẹ, người giám hộ hợp pháp, ngoài ra chỉ nhận nhà tài trợ chính thức như chính phủ, trường hay tổ chức học bổng. Đức có mẫu cam kết bảo lãnh chính thức dành cho người cư trú tại Đức.
Người bảo lãnh càng xa người học, gánh nặng chứng minh càng nặng. Với bố mẹ, quan hệ đã rõ qua giấy khai sinh, người xét chỉ cần nhìn khả năng tài chính. Với một người cô ở nước ngoài, người xét muốn biết thêm vì sao người đó sẵn lòng bỏ ra một khoản lớn cho cháu, họ có đủ sức gánh ngoài chi phí của chính gia đình họ không, và cam kết đó có ràng buộc gì không.
Người xét đánh giá người bảo lãnh qua ba câu hỏi
Câu hỏi thứ nhất là quan hệ. Người bảo lãnh là ai đối với người học, quan hệ đó chứng minh bằng giấy tờ gì. Bố mẹ thì giấy khai sinh là đủ. Ông bà cần giấy khai sinh của bố hoặc mẹ nối với giấy khai sinh của cháu. Cô chú, anh chị họ cần chuỗi giấy tờ dài hơn. Người không có quan hệ huyết thống, như bạn của bố mẹ, gần như luôn bị xem xét rất kỹ, và nhiều nước không chấp nhận.
Câu hỏi thứ hai là khả năng. Người bảo lãnh có đủ tiền và thu nhập để trả cho người học mà không làm khó chính gia đình họ không. Một người bảo lãnh có hai con nhỏ, thu nhập trung bình, mà cam kết trả toàn bộ chi phí du học cho cháu sẽ bị nghi ngờ về tính khả thi, dù họ có sổ tiết kiệm đủ số.
Câu hỏi thứ ba là ý chí. Người bảo lãnh có thật sự định trả tiền không, hay chỉ cho mượn tên. Thư bảo lãnh, lịch sử hỗ trợ trước đây, mức độ gắn bó gia đình đều là bằng chứng. Ở nhiều buổi phỏng vấn, học sinh được hỏi thẳng: người bảo lãnh của bạn làm nghề gì, vì sao họ trả tiền cho bạn. Câu trả lời ngập ngừng thường là dấu hiệu bảo lãnh trên giấy.
Các loại người bảo lãnh và mức chấp nhận ở một số nước
Bảng dưới đây tóm tắt ở mức nguyên lý theo hướng dẫn công khai của từng nước. Quy định chi tiết có thể đổi; trước khi chọn người bảo lãnh, đọc hướng dẫn hiện hành của đúng nước.
| Người bảo lãnh | Anh | Mỹ | Canada | Đức |
|---|---|---|---|---|
| Bố mẹ | Được, cần giấy khai sinh và thư đồng ý | Được | Được | Được, thường qua tài khoản phong toả |
| Ông bà, họ hàng ở Việt Nam | Không nhận tiền đứng tên họ | Được nếu chứng minh quan hệ và khả năng | Được nếu chứng minh quan hệ và khả năng | Không thay được phong toả, có thể góp tiền vào tài khoản phong toả |
| Người thân ở nước sở tại | Không nhận tiền đứng tên họ | Được, thường kèm mẫu cam kết hỗ trợ | Được, kèm giấy tờ cư trú và thu nhập | Được qua cam kết bảo lãnh chính thức tại cơ quan ngoại kiều |
| Chính phủ, trường, tổ chức học bổng | Được với tư cách nhà tài trợ chính thức | Được | Được | Được nếu học bổng đủ mức |
| Bạn bè, người không quan hệ | Không | Rất khó, xét kỹ | Rất khó, xét kỹ | Chỉ qua cam kết chính thức, xét kỹ |
Úc, New Zealand, Nhật và Hàn cũng có quy định riêng về người hỗ trợ tài chính. Úc liệt kê những người thân được nhận tiền hỗ trợ; Nhật thường gọi là người chi trả chi phí và trường sẽ hướng dẫn giấy tờ của người đó. Điểm chung: càng gần người học càng ít câu hỏi.
Giấy tờ của người bảo lãnh theo từng trường hợp
Bố mẹ bảo lãnh. Giấy khai sinh của người học, căn cước của bố mẹ, giấy tờ tài chính (sổ tiết kiệm, xác nhận số dư, sao kê), giấy tờ thu nhập. Với Anh, nếu tiền đứng tên bố mẹ còn cần thư đồng ý của bố mẹ cho phép dùng tiền vào việc học. Nếu bố mẹ đã ly hôn và chỉ một người bảo lãnh, nên kèm giấy tờ về quyền nuôi con hoặc sự đồng ý của người còn lại khi người học chưa thành niên.
Ông bà, cô chú, anh chị ở Việt Nam bảo lãnh. Chuỗi giấy tờ chứng minh quan hệ, thư bảo lãnh nêu rõ số tiền, thời gian, lý do; giấy tờ tài chính và thu nhập của người đó; nếu được thì kèm giải thích vì sao bố mẹ không trực tiếp chi trả. Thiếu lời giải thích, người xét có thể thắc mắc vì sao bố mẹ đứng ngoài.
Người thân ở nước ngoài bảo lãnh. Giấy tờ cư trú hợp pháp ở nước sở tại, giấy tờ quan hệ, thư hoặc mẫu cam kết bảo lãnh theo quy định nước đó, giấy tờ thu nhập như hợp đồng lao động, phiếu lương, tờ khai thuế, sao kê ngân hàng. Ở Đức, người bảo lãnh làm cam kết chính thức tại cơ quan ngoại kiều nơi cư trú, cơ quan sẽ xét thu nhập trước khi xác nhận.
Nhà tài trợ chính thức. Thư tài trợ trên giấy tiêu đề của tổ chức, ghi rõ tên người học, khoá học, số tiền, khoản được chi trả và thời gian. Nếu tài trợ chỉ một phần, phần còn lại vẫn phải chứng minh bằng nguồn khác.
Viết thư bảo lãnh tài chính
Thư bảo lãnh không cần dài nhưng phải cụ thể. Một bức thư đủ ý thường gồm:
- Thông tin người bảo lãnh: họ tên, ngày sinh, giấy tờ tuỳ thân, địa chỉ, nghề nghiệp.
- Quan hệ với người học và giấy tờ chứng minh kèm theo.
- Cam kết chi trả: khoản nào (học phí, sinh hoạt phí, bảo hiểm, đi lại), số tiền khoảng bao nhiêu mỗi năm, trong bao lâu.
- Nguồn tiền: tiền đang nằm ở đâu, thu nhập hằng năm từ nguồn nào, có tham chiếu tới giấy tờ đính kèm.
- Lý do bảo lãnh nếu không phải bố mẹ: nêu ngắn gọn, thật, không cần cảm xúc.
- Chữ ký, ngày tháng, thông tin liên hệ của người bảo lãnh; ở một số nước cần chứng thực chữ ký.
Thư phải khớp với mọi giấy tờ khác: số tiền, nghề nghiệp, tên cơ quan. Nếu thư viết bằng tiếng Việt, dịch sang tiếng Anh hoặc ngôn ngữ nước đó theo yêu cầu. Đừng dùng mẫu thư chung chung tải trên mạng mà không sửa; người xét đọc hàng trăm thư như vậy và nhận ra ngay.
Những tình huống dễ gây rắc rối
Tình huống thứ nhất: nhiều người bảo lãnh cùng góp. Ông bà góp một phần, cô chú góp một phần, bố mẹ góp phần còn lại. Về pháp lý thì được ở những nước chấp nhận nhiều người hỗ trợ, nhưng hồ sơ trở nên phức tạp: mỗi người cần quan hệ, khả năng, thư cam kết riêng, và người xét phải tự cộng. Nếu có thể, gom tiền về một hoặc hai người, với giấy tờ cho tặng rõ ràng, sẽ dễ đọc hơn.
Tình huống thứ hai: người bảo lãnh ở nước sở tại nhưng tình trạng cư trú chưa ổn định, hoặc đang có diện visa tạm thời. Người xét sẽ hỏi khả năng người đó tiếp tục ở lại và có thu nhập trong suốt khoá học. Người bảo lãnh có quốc tịch hoặc thường trú tại nước đó thường được nhìn nhận thuận lợi hơn.
Tình huống thứ ba: người bảo lãnh vừa là người học sẽ ở cùng khi sang. Ví dụ học sinh sẽ ở nhà cô ruột tại Mỹ, cô ruột vừa bảo lãnh tài chính vừa lo chỗ ở. Điều này hợp lý và có thể làm hồ sơ mạnh hơn, nhưng cũng đặt câu hỏi về ý định ở lại lâu dài. Kế hoạch học tập và kế hoạch sau tốt nghiệp cần được trình bày rõ để cân lại.
Bảo lãnh cho người học chưa đủ 18 tuổi
Khi người học còn là học sinh phổ thông, chuyện bảo lãnh không chỉ dừng ở tiền. Nhiều nước tách hai vai: người bảo lãnh tài chính và người giám hộ tại nước sở tại. Người bảo lãnh tài chính thường vẫn là bố mẹ ở Việt Nam; người giám hộ là người lớn có mặt ở nơi học sinh sống, chịu trách nhiệm về an toàn và sinh hoạt hằng ngày. Anh có quy định riêng về sắp xếp chăm sóc cho học sinh dưới 18 tuổi, và trường nội trú thường yêu cầu giám hộ được chỉ định.
Hai vai này có thể do một người đảm nhận, ví dụ người cô sống ở thành phố nơi học sinh theo học vừa bảo lãnh tài chính vừa nhận làm giám hộ. Khi đó hồ sơ cần thể hiện rõ cả hai cam kết, và người cô phải đáp ứng điều kiện của từng vai. Nếu hai vai do hai người khác nhau, giấy tờ phải chỉ rõ ai chịu trách nhiệm gì để người xét không nhầm.
Với người học chưa thành niên, sự đồng ý của cả cha và mẹ thường được yêu cầu trong nhiều thủ tục, từ làm hộ chiếu tới nộp visa. Gia đình có hoàn cảnh đặc biệt như cha mẹ ly hôn, một người ở nước ngoài, nên chuẩn bị sớm giấy tờ về quyền nuôi con và văn bản đồng ý, vì đây là khâu hay làm chậm hồ sơ.
Người học cần hiểu gì về người bảo lãnh của mình
Ở mọi buổi phỏng vấn visa, người học là người phải trả lời, không phải người bảo lãnh. Học sinh cần biết người bảo lãnh là ai, làm nghề gì, vì sao bảo lãnh, và tổng số tiền cho khoá học là khoảng bao nhiêu. Không cần thuộc lòng từng con số trong sao kê, nhưng phải đủ hiểu để câu trả lời khớp với hồ sơ.
Đây cũng là chuyện của gia đình hơn là chuyện thủ tục. Khi ông bà hay người thân đứng ra bảo lãnh, người học nên hiểu đó là một cam kết thật, có trách nhiệm đi kèm: học nghiêm túc, chi tiêu có kế hoạch, giữ liên lạc. Hồ sơ được xây trên một cam kết thật luôn dễ trình bày hơn hồ sơ dựa vào một cái tên mượn. Gia đình chưa chắc nên chọn ai đứng ra bảo lãnh cho hợp quy định từng nước có thể đặt lịch với đội tư vấn Global Gate Pass, buổi đầu miễn phí.
Câu hỏi thường gặp
Bố mẹ đã ly hôn thì ai nên đứng ra bảo lãnh tài chính?
Người có khả năng tài chính tốt hơn và giấy tờ rõ ràng hơn nên đứng ra, có thể là một trong hai hoặc cả hai. Với người học chưa thành niên, nên kèm giấy tờ về quyền nuôi con và thư đồng ý của người còn lại nếu nước định đến yêu cầu. Quan trọng là câu chuyện thống nhất giữa các giấy tờ.
Người thân ở Mỹ bảo lãnh tài chính cần những giấy tờ gì?
Thường gồm giấy tờ chứng minh cư trú hợp pháp hoặc quốc tịch, giấy tờ quan hệ với người học, thư hoặc mẫu cam kết hỗ trợ tài chính, tờ khai thuế, xác nhận việc làm và sao kê ngân hàng. Trường cũng có thể yêu cầu giấy tờ của người bảo lãnh trước khi cấp I-20.
Du học Anh có dùng tiền của cô chú để chứng minh tài chính được không?
Không trực tiếp. Theo hướng dẫn của Anh, tiền phải đứng tên người nộp hoặc bố mẹ, người giám hộ hợp pháp, trừ trường hợp nhà tài trợ chính thức. Nếu cô chú muốn hỗ trợ, tiền thường được chuyển sang tài khoản của bố mẹ hoặc người học, kèm chứng từ, và phải nằm đó đủ thời gian quy định.
Thư bảo lãnh có cần công chứng không?
Tuỳ nước và tuỳ trường. Nhiều nơi chỉ cần thư có chữ ký của người bảo lãnh kèm giấy tờ chứng minh; một số trường hoặc cơ quan muốn chữ ký được chứng thực. Với Đức, cam kết bảo lãnh chính thức được làm tại cơ quan ngoại kiều chứ không phải thư tự viết. Kiểm hướng dẫn của đúng nơi nhận hồ sơ.
Một người có thể bảo lãnh cho nhiều người học cùng lúc không?
Có thể, nhưng khả năng tài chính phải đủ cho tất cả. Người xét sẽ cộng tổng nghĩa vụ của người bảo lãnh, cả chi phí gia đình họ. Nếu bảo lãnh cho hai cháu cùng lúc, nên chuẩn bị giấy tờ cho thấy đủ khả năng gánh cả hai khoản, không dùng một khoản tiền cho hai hồ sơ.
Người bảo lãnh có phải đi cùng tới buổi phỏng vấn visa không?
Thường không bắt buộc, phần lớn buổi phỏng vấn chỉ dành cho người nộp đơn. Với người học chưa thành niên, một số nơi cho phép hoặc yêu cầu phụ huynh đi cùng. Người học vẫn phải tự trả lời được các câu hỏi về người bảo lãnh và nguồn tiền.