OPT (Optional Practical Training) cho phép sinh viên F-1 làm việc đúng ngành học tối đa 12 tháng cho mỗi bậc học, thường dùng sau khi tốt nghiệp. Người tốt nghiệp ngành thuộc danh mục STEM của Bộ An ninh Nội địa Mỹ có thể xin thêm 24 tháng STEM OPT, tức tổng cộng tới 36 tháng, nếu làm cho chủ lao động tham gia hệ thống E-Verify và có kế hoạch đào tạo theo mẫu I-983. Muốn làm OPT, bạn cần DSO của trường đề xuất trong SEVIS rồi nộp đơn I-765 lên Sở Di trú và Nhập tịch Mỹ (USCIS) để nhận thẻ cho phép làm việc (EAD).
OPT là lý do lớn khiến nhiều gia đình chọn Mỹ, nhưng nó có thời hạn nộp, giới hạn thất nghiệp và điều kiện ngành rất chặt. Sai một mốc có thể mất quyền OPT. Bài này đi qua từng quy định ở mức nguyên lý, kèm các mốc chính sách đã công bố; mọi chi tiết cần đối chiếu với trang của USCIS và văn phòng sinh viên quốc tế của trường.
OPT, STEM OPT và CPT khác nhau thế nào
Ba hình thức làm việc ngoài trường hợp pháp của sinh viên F-1. CPT có bài riêng về giữ tình trạng F-1; ở đây chỉ so sánh để tránh nhầm.
| Hình thức | Thời điểm | Thời hạn | Ai cấp phép |
|---|---|---|---|
| CPT | Trong khi học, gắn với chương trình (thực tập tính tín chỉ) | Theo từng kỳ; dùng từ 12 tháng CPT toàn thời gian trở lên sẽ mất quyền OPT bậc đó | DSO của trường ghi trên I-20 |
| OPT trước tốt nghiệp | Trong khi học, sau một năm học toàn thời gian | Trừ vào 12 tháng OPT của bậc đó | USCIS cấp EAD sau đề xuất của DSO |
| OPT sau tốt nghiệp | Sau khi hoàn thành chương trình | Tối đa 12 tháng mỗi bậc học (trừ phần đã dùng trước tốt nghiệp) | USCIS cấp EAD sau đề xuất của DSO |
| STEM OPT | Nối tiếp OPT sau tốt nghiệp | Thêm 24 tháng; mỗi người được tối đa hai lần STEM OPT trong đời, ở hai bậc học khác nhau | USCIS, kèm mẫu I-983 và chủ lao động dùng E-Verify |
"Mỗi bậc học" nghĩa là bạn có thể có một lần OPT sau cử nhân và một lần nữa sau thạc sĩ. Học hai bằng cùng bậc không tạo thêm OPT.
Thời hạn nộp OPT: các mốc không được trễ
Đây là phần sinh viên hay sai nhất. Các mốc dưới đây là quy định hiện hành cho OPT sau tốt nghiệp; kiểm lại với DSO và trang USCIS.
- Xin DSO đề xuất OPT trong SEVIS: thường làm trong học kỳ cuối. DSO sẽ cấp I-20 mới có ghi đề xuất OPT.
- Nộp mẫu I-765 lên USCIS sớm nhất 90 ngày trước ngày kết thúc chương trình và muộn nhất 60 ngày sau ngày đó.
- Đơn phải tới USCIS trong vòng 30 ngày kể từ ngày DSO nhập đề xuất vào SEVIS; trễ mốc này đơn bị từ chối dù vẫn trong cửa sổ 60 ngày.
- Chọn ngày bắt đầu OPT trong khoảng 60 ngày sau khi kết thúc chương trình.
- Chỉ bắt đầu làm việc khi đã có thẻ EAD trong tay và tới ngày bắt đầu ghi trên thẻ.
- Báo tên chủ lao động, địa chỉ và thay đổi cho DSO hoặc trên cổng SEVP theo thời hạn quy định (thường trong 10 ngày).
Nộp càng sớm trong cửa sổ cho phép càng tốt, vì thời gian xử lý của USCIS dao động. Lệ phí I-765 theo bảng phí USCIS hiện hành; bảng phí được điều chỉnh từ tháng 4/2024 với mức khác nhau giữa nộp trực tuyến và nộp giấy.
Điều kiện công việc OPT và giới hạn thất nghiệp
Đúng ngành. Công việc phải liên quan trực tiếp tới ngành học chính. Không có danh sách công việc cố định; bạn cần giải thích được mối liên hệ, và nên giữ bản mô tả công việc thể hiện điều đó.
Không cần thư mời làm việc trước khi nộp. Với OPT sau tốt nghiệp, bạn có thể nộp đơn khi chưa có việc. Nhưng từ ngày bắt đầu OPT, thời gian thất nghiệp bắt đầu được tính.
Giới hạn 90 ngày. Trong toàn bộ 12 tháng OPT, tổng số ngày thất nghiệp không vượt 90 ngày. STEM OPT được cộng thêm 60 ngày, tổng cộng 150 ngày cho cả thời gian OPT và STEM OPT. Vượt giới hạn có thể làm mất tình trạng F-1.
Hình thức làm việc. OPT thường cho phép làm toàn thời gian, bán thời gian (tối thiểu khoảng 20 giờ mỗi tuần để được tính là có việc), tự kinh doanh trong ngành, làm qua công ty cung ứng nhân sự hoặc nhiều chỗ cùng lúc, tuỳ hướng dẫn hiện hành. STEM OPT chặt hơn: phải là việc trả lương, ít nhất 20 giờ mỗi tuần, cho chủ lao động dùng E-Verify, không chấp nhận tự kinh doanh.
Đi lại khi đang OPT. Ra khỏi Mỹ khi đang OPT có rủi ro hơn khi đang học: thường cần EAD, I-20 có chữ ký DSO còn hiệu lực, thư xác nhận công việc và visa còn hạn. Rời Mỹ khi chưa có việc có thể khó quay lại.
STEM OPT: ai đủ điều kiện và chủ lao động phải làm gì
Ngành đủ điều kiện được xác định theo mã CIP (Classification of Instructional Programs) ghi trên I-20, đối chiếu với Danh mục ngành STEM của Bộ An ninh Nội địa. Danh mục này được mở rộng nhiều lần; ngoài kỹ thuật, khoa học máy tính, toán, khoa học tự nhiên, nay còn gồm một số ngành liên ngành như phân tích kinh doanh, kinh tế học định lượng. Tên ngành không quyết định, mã CIP mới quyết định. Vì vậy khi chọn chương trình, đặc biệt bậc thạc sĩ, hãy hỏi trường mã CIP và chương trình có được xếp STEM không.
Chủ lao động phải tham gia E-Verify, trả lương tương đương nhân viên Mỹ cùng vị trí, và cùng sinh viên lập mẫu I-983 mô tả mục tiêu đào tạo, cách giám sát và đánh giá. Sinh viên nộp tự đánh giá hằng năm và cuối kỳ, báo cáo xác nhận thông tin sáu tháng một lần. STEM OPT phải nộp trước khi thẻ EAD của OPT hết hạn, sớm nhất 90 ngày trước ngày đó; nếu nộp kịp, bạn thường được tiếp tục làm việc trong thời gian chờ, theo quy định gia hạn tự động hiện hành.
Điều này có hệ quả thực tế khi tìm việc: không phải công ty nào cũng tham gia E-Verify hoặc sẵn lòng làm I-983. Ngay từ vòng phỏng vấn, hỏi rõ công ty có hỗ trợ STEM OPT không giúp bạn tránh mất thời gian.
Sau OPT: H-1B và những thay đổi từ năm 2025
Con đường làm việc dài hạn phổ biến nhất sau OPT là visa lao động chuyên môn H-1B. Mỗi năm có hạn ngạch 65.000 suất chung và 20.000 suất cho người có bằng thạc sĩ trở lên của Mỹ; số đơn đăng ký nhiều hơn số suất nên USCIS chọn qua bốc thăm điện tử vào khoảng tháng 3, ai được chọn mới nộp đơn đầy đủ, bắt đầu làm từ ngày 1/10. Một số chủ lao động như trường đại học, tổ chức nghiên cứu phi lợi nhuận không bị giới hạn hạn ngạch.
Quy định "cap-gap" cho phép sinh viên đang OPT hoặc STEM OPT được chọn H-1B và có đơn đổi tình trạng đang chờ tiếp tục ở lại và làm việc tới khi H-1B bắt đầu; quy định năm 2024 kéo dài khoảng này tới ngày 1/4 năm sau thay vì 1/10. Đây là lý do STEM OPT có giá trị: ba năm OPT cho bạn tới ba lần tham gia bốc thăm.
Từ tháng 9/2025 có hai thay đổi lớn. Một tuyên bố của Tổng thống áp khoản thanh toán 100.000 USD cho một số đơn H-1B mới; hướng dẫn của USCIS sau đó cho biết khoản này không áp cho đơn đổi tình trạng ngay trong nước Mỹ, như từ F-1 sang H-1B. Bộ An ninh Nội địa cũng đưa ra quy định thay bốc thăm ngẫu nhiên bằng cách chọn có trọng số theo bậc lương (đề xuất từ tháng 9/2025; kiểm trạng thái hiện hành trên trang USCIS). Đây là vùng chính sách biến động và có thể bị thay đổi hoặc tranh chấp pháp lý; không nên lấy trạng thái tại thời điểm đọc bài này làm cơ sở cho quyết định bốn năm sau. Bài này không thay tư vấn của luật sư di trú.
Những tình huống làm mất OPT hay gặp
Các trường hợp dưới đây lặp lại hằng năm ở nhiều văn phòng sinh viên quốc tế. Phần lớn tránh được nếu biết trước.
- Nộp I-765 quá 30 ngày sau khi DSO đề xuất: USCIS từ chối, và nếu đã qua cửa sổ 60 ngày sau tốt nghiệp thì không nộp lại được.
- Đơn bị trả lại vì thiếu chữ ký, sai phí, ảnh không đạt: thời gian bị trả lại không được tính là đã nộp; nộp sát hạn thì có thể lỡ mốc.
- Dùng quá 12 tháng CPT toàn thời gian: mất quyền OPT bậc đó mà nhiều sinh viên chỉ phát hiện khi tới lúc nộp.
- Không báo chủ lao động: SEVIS không có thông tin việc làm, thời gian bị tính là thất nghiệp và có thể vượt giới hạn.
- Làm việc không đúng ngành: ví dụ tốt nghiệp kỹ thuật nhưng làm bán hàng không liên quan, bị coi như không có việc hợp lệ.
- Rời Mỹ khi đơn đang chờ hoặc chưa có việc: có thể gây khó khăn khi quay lại hoặc ảnh hưởng đơn đang xét.
Hãy coi thư của USCIS và email của DSO là việc khẩn: mở ngay, đọc hết, trả lời đúng hạn. Địa chỉ nhận thư sai cũng là nguyên nhân làm thẻ EAD thất lạc.
Lập kế hoạch OPT ngay từ khi chọn ngành
OPT không phải bước bắt đầu khi sắp tốt nghiệp. Nếu kinh nghiệm làm việc ở Mỹ là một mục tiêu, hãy đưa nó vào ba quyết định sớm: chọn chương trình có mã CIP thuộc danh mục STEM nếu phù hợp sở thích thật, dùng CPT có chừng mực (dưới 12 tháng toàn thời gian) để không mất OPT, và xây quan hệ với văn phòng hướng nghiệp của trường từ năm hai. Thực tập hè năm ba thường là cửa dẫn tới thư mời làm việc chính thức.
Đồng thời, nên nói thật với bản thân và gia đình rằng OPT không bảo đảm việc làm và H-1B là bốc thăm. Kế hoạch tốt có hai nhánh: nhánh ở lại làm việc một thời gian và nhánh về nước hoặc sang thị trường khác với kinh nghiệm đã có. Cách trình bày hai nhánh này cũng chính là câu trả lời hợp lý khi viên chức lãnh sự hỏi học xong định làm gì. Đội tư vấn Global Gate Pass thường cùng học sinh vẽ hai nhánh này ngay từ lúc chọn ngành.
Câu hỏi thường gặp
Ngành kinh doanh có được STEM OPT không?
Ngành quản trị kinh doanh chung thường không thuộc danh mục STEM. Một số chương trình như phân tích kinh doanh, khoa học dữ liệu, tài chính định lượng có mã CIP thuộc danh mục. Điều quyết định là mã CIP ghi trên I-20, không phải tên chương trình.
Đang chờ thẻ EAD thì có được đi làm không?
Với OPT lần đầu, không được làm việc trước khi có thẻ EAD và tới ngày bắt đầu ghi trên thẻ. Với STEM OPT nộp đúng hạn, quy định hiện hành cho phép tiếp tục làm việc trong thời gian chờ, trong giới hạn gia hạn tự động.
OPT có được làm cho công ty ở Việt Nam từ xa không?
Đây là vùng chưa có hướng dẫn rõ, phụ thuộc vào việc bạn ở đâu và công việc có đúng ngành không. Cần hỏi DSO trước khi nhận; ở ngoài nước Mỹ quá lâu khi đang OPT có thể ảnh hưởng tình trạng.
Không tìm được việc trong 90 ngày thì sao?
Vượt giới hạn thất nghiệp có thể làm mất tình trạng F-1. Các lựa chọn hợp pháp gồm rời Mỹ, chuyển sang chương trình học mới với I-20 mới, hoặc đổi sang tình trạng khác nếu đủ điều kiện. Hãy làm việc với DSO trước khi chạm mốc.
Học thạc sĩ một năm ngành STEM có lợi gì về OPT?
Bằng thạc sĩ STEM tạo thêm một lần OPT 12 tháng và quyền STEM OPT 24 tháng mới, đồng thời đủ điều kiện suất H-1B dành cho thạc sĩ Mỹ. Đây là lý do nhiều người chọn học thạc sĩ ở Mỹ sau cử nhân, nhưng chỉ nên chọn khi chương trình thật sự có giá trị cho nghề nghiệp.