Khi xin visa du học, phần lớn các nước lớn yêu cầu sinh trắc học — ảnh khuôn mặt và vân tay — lấy tại trung tâm tiếp nhận hồ sơ thị thực hoặc tại cơ quan lãnh sự. Một số nước còn yêu cầu khám sức khoẻ tại bác sĩ do chính họ chỉ định: Canada yêu cầu khám nhập cư với người từ Việt Nam ở trên sáu tháng, Úc yêu cầu khám theo hướng dẫn trong hồ sơ, Anh yêu cầu giấy xét nghiệm lao cho người cư trú tại Việt Nam xin ở trên sáu tháng. Visa F-1 của Mỹ không yêu cầu khám sức khoẻ, nhưng vân tay được lấy khi phỏng vấn.
Những bước này nghe đơn giản nhưng hay làm chậm hồ sơ: đặt lịch muộn, khám ở phòng khám không được chỉ định, giấy xét nghiệm hết hạn trước khi nộp, hay quên mang thư hướng dẫn. Bài này giải thích từng yêu cầu, nơi thực hiện, thời điểm nên làm và cách tránh các lỗi thường gặp.
Sinh trắc học là gì và vì sao các nước yêu cầu
Sinh trắc học trong thủ tục visa là việc thu ảnh khuôn mặt và dấu vân tay của người nộp, lưu vào hệ thống của cơ quan di trú. Mục đích là xác định danh tính một cách chắc chắn: người đứng ở cửa khẩu đúng là người đã nộp hồ sơ, và một người không thể nộp nhiều hồ sơ dưới các danh tính khác nhau. Dữ liệu này cũng được dùng để kiểm tra lý lịch theo quy định của từng nước.
Với người nộp từ Việt Nam, Anh, Canada và Úc đều thu sinh trắc học trong quy trình visa du học, thường tại trung tâm tiếp nhận hồ sơ thị thực do nhà cung cấp dịch vụ được các nước uỷ quyền vận hành ở Hà Nội và TP.HCM. Mỹ thu vân tay tại Đại sứ quán hoặc Tổng Lãnh sự quán trong ngày phỏng vấn. Các nước Schengen thu sinh trắc học khi nộp hồ sơ thị thực, và quy trình cấp thị thực dài hạn quốc gia cũng có bước tương tự.
Trung tâm tiếp nhận chỉ là nơi nhận hồ sơ và thu sinh trắc học; họ không có thẩm quyền xét duyệt hay can thiệp vào kết quả. Mọi lời mời "dịch vụ ưu tiên đậu" tại cửa trung tâm đều không có cơ sở.
Vì dữ liệu sinh trắc học được lưu lại, nó cũng liên kết các lần nộp với nhau. Một người từng bị từ chối hoặc từng vi phạm điều kiện visa dưới thông tin khác sẽ bị hệ thống nhận ra. Đây là thêm một lý do để luôn khai trung thực lịch sử visa của mình.
Yêu cầu theo từng nước phổ biến
Bảng dưới là khung chung tại thời điểm viết; yêu cầu cụ thể cho hồ sơ của bạn sẽ hiện trong hướng dẫn mà cổng nộp đơn hoặc thư yêu cầu gửi tới.
| Nước | Sinh trắc học | Sức khoẻ |
|---|---|---|
| Mỹ (F-1) | Vân tay thu tại cơ quan lãnh sự khi phỏng vấn | Không yêu cầu khám cho visa; trường có thể yêu cầu hồ sơ tiêm chủng khi nhập học |
| Anh (Student) | Thu tại trung tâm tiếp nhận sau khi nộp đơn trực tuyến | Giấy xét nghiệm lao từ phòng khám được Anh chỉ định, cho người cư trú tại Việt Nam xin ở trên sáu tháng |
| Canada (study permit) | Thu tại trung tâm tiếp nhận sau khi có thư yêu cầu; thường có giá trị mười năm cho các lần nộp sau | Khám nhập cư tại bác sĩ được Canada chỉ định (panel physician) với người từ Việt Nam ở trên sáu tháng |
| Úc (subclass 500) | Thu khi được yêu cầu trong quá trình xét | Khám theo hướng dẫn trong hồ sơ, kết quả gửi điện tử qua hệ thống eMedical; bắt buộc có bảo hiểm OSHC |
| Đức (visa quốc gia) | Thu khi nộp hồ sơ tại cơ quan lãnh sự hoặc nơi được uỷ quyền | Không có khám nhập cư bắt buộc chung; cần bảo hiểm y tế hợp lệ |
Một số nước châu Á có danh sách nước phải nộp giấy xét nghiệm lao hoặc giấy khám sức khoẻ cho thị thực dài hạn. Danh sách này có thể thay đổi, nên kiểm xem Việt Nam có trong diện áp dụng vào đúng thời điểm nộp.
Xét nghiệm lao cho visa du học Anh
Ai phải làm. Người cư trú tại các nước trong danh sách của Anh, trong đó có Việt Nam, khi xin visa để ở Anh trên sáu tháng. Với hầu hết sinh viên đại học và sau đại học, khoá học dài hơn sáu tháng, nên gần như chắc chắn phải làm.
Làm ở đâu. Chỉ chấp nhận giấy từ phòng khám được Bộ Nội vụ Anh chỉ định. Danh sách phòng khám tại Việt Nam được công bố trên trang chính thức của chính phủ Anh. Giấy từ bệnh viện khác, dù kết quả giống hệt, không được chấp nhận.
Khi nào làm. Giấy xét nghiệm có giá trị trong một thời hạn nhất định, thường là sáu tháng tính từ ngày chụp phim. Làm quá sớm có thể hết hạn trước khi nộp hoặc trước khi nhập cảnh; làm quá muộn có thể chờ kết quả lâu nếu phải xét nghiệm thêm. Thời điểm hợp lý là sau khi có CAS hoặc gần có CAS.
Nếu kết quả bất thường. Phòng khám có thể yêu cầu xét nghiệm đờm, kéo dài thêm vài tuần. Đây là lý do không nên để xét nghiệm lao đến sát ngày nộp visa.
Khám sức khoẻ cho Canada và Úc
Canada: chỉ bác sĩ được chỉ định. Khám nhập cư chỉ được thực hiện bởi bác sĩ nằm trong danh sách của Bộ Di trú Canada; kết quả do bác sĩ gửi trực tiếp, người nộp không tự nộp kết quả. Có hai cách: khám trước khi nộp đơn (khám chủ động) và nộp kèm giấy xác nhận, hoặc chờ thư hướng dẫn sau khi nộp. Khám trước giúp tránh chờ thêm sau khi nộp, nhưng kết quả có thời hạn hiệu lực, nên chỉ khám khi đã chắc kế hoạch nộp.
Úc: hệ thống eMedical. Khám tại phòng khám được Bộ Nội vụ Úc chỉ định, kết quả gửi điện tử. Hồ sơ của bạn có mã khám (HAP ID) để bác sĩ liên kết kết quả. Có thể khám sau khi nộp đơn theo hướng dẫn, hoặc tạo mã và khám trước theo quy trình cho phép trên cổng chính thức.
Nội dung khám. Thường gồm khám tổng quát, chụp phim phổi với người từ một độ tuổi nhất định, và một số xét nghiệm tuỳ yêu cầu của từng nước. Không cần chuẩn bị đặc biệt ngoài giấy tờ tuỳ thân và hướng dẫn khám; mang theo kính nếu có và hồ sơ bệnh án nếu đang điều trị bệnh mạn tính.
Bệnh mạn tính không đồng nghĩa với bị từ chối. Các nước xét yêu cầu sức khoẻ chủ yếu ở góc độ y tế công cộng và gánh nặng chi phí y tế. Khai báo trung thực và mang đủ hồ sơ điều trị giúp bác sĩ đánh giá đúng. Che giấu bệnh là rủi ro lớn hơn nhiều.
Lịch làm hợp lý trong toàn bộ quy trình
Thứ tự dưới đây giúp các bước không chồng chéo và giấy tờ không hết hạn giữa chừng.
- Khi có thư mời hoặc gần có giấy xác nhận nhập học: kiểm nước định đến yêu cầu khám gì, sinh trắc học ở đâu.
- Đặt lịch khám hoặc xét nghiệm sớm, vì mùa cao điểm (tháng 5 đến tháng 8) phòng khám được chỉ định thường kín.
- Nộp đơn trực tuyến và lệ phí trên cổng chính thức.
- Đặt lịch sinh trắc học tại trung tâm tiếp nhận; với Canada, làm trong thời hạn ghi trên thư yêu cầu.
- Đến trung tâm với hộ chiếu bản gốc, giấy hẹn, thư yêu cầu nếu có, và giấy tờ khác theo danh sách.
- Theo dõi tài khoản trực tuyến để biết khi kết quả khám đã được ghi nhận vào hồ sơ.
- Giữ bản sao mọi biên nhận và kết quả khám, mang theo khi nhập cảnh.
Ngày đi lấy sinh trắc học: những điều cần biết
Mang hộ chiếu bản gốc dùng để nộp đơn — đúng cuốn đó, không phải cuốn mới làm lại. Nếu đã đổi hộ chiếu sau khi nộp đơn, phải cập nhật thông tin trên hồ sơ trước. Mang giấy hẹn và thư yêu cầu sinh trắc học nếu có, bản in hoặc bản điện tử theo yêu cầu của trung tâm.
Không trang điểm đậm, không đeo kính có tròng màu, tránh để tóc che mặt. Nếu tay có vết thương ở đầu ngón, nên báo trước vì có thể ảnh hưởng đến việc lấy vân tay. Trung tâm thường không cho mang túi lớn và có quy định về thiết bị điện tử.
Trung tâm có thể giới thiệu dịch vụ cộng thêm như chụp ảnh, in ấn, gửi hộ chiếu về nhà, phòng chờ riêng, xét nhanh. Dịch vụ xét nhanh, nếu có, là của cơ quan di trú cung cấp qua trung tâm và chỉ rút ngắn thời gian xét ở một số nước, không ảnh hưởng đến kết quả. Các dịch vụ khác là tuỳ chọn; bạn không bắt buộc mua để hồ sơ được xử lý.
Với học sinh dưới mười tám tuổi, thường cần cha mẹ hoặc người giám hộ đi cùng và mang giấy tờ chứng minh quan hệ. Kiểm quy định của trung tâm trước ngày hẹn để không phải quay lại lần hai.
Những lỗi hay gặp làm chậm hồ sơ
Khám ở nơi không được chỉ định. Kết quả không được chấp nhận, phải khám lại, mất thêm thời gian và chi phí.
Để giấy xét nghiệm hết hạn. Làm xét nghiệm lao quá sớm rồi nộp visa muộn, hoặc visa cấp nhưng nhập cảnh sau khi giấy hết hạn theo quy định của nước đó.
Bỏ lỡ thời hạn sinh trắc học. Canada yêu cầu lấy sinh trắc học trong thời hạn ghi trên thư; quá hạn có thể khiến hồ sơ bị dừng xử lý.
Không khai bệnh đang điều trị. Bác sĩ phát hiện khi khám, hoặc phát hiện sau, đều làm hồ sơ phức tạp hơn so với khai ngay từ đầu.
Thông tin không khớp. Họ tên, ngày sinh trên giấy khám khác hộ chiếu vì gõ nhầm, hoặc tên viết thiếu dấu cách giữa họ và tên đệm. Kiểm ngay khi nhận giấy, vì sửa sau khi đã nộp mất nhiều thời gian hơn.
Khám chủ động rồi đổi kế hoạch. Khám trước khi nộp đơn rồi lùi kỳ nhập học quá lâu khiến kết quả khám hết hiệu lực, phải khám lại. Chỉ khám chủ động khi lịch nộp đã chắc chắn.
Tin vào trung gian hứa "lo khám". Không ai can thiệp được vào kết quả khám của bác sĩ được chỉ định, và nhờ người khám thay là gian lận nghiêm trọng. Học sinh tự đi khám, tự khai báo trung thực.
Câu hỏi thường gặp
Đã lấy sinh trắc học cho visa du lịch Canada rồi thì có phải lấy lại khi xin study permit không?
Sinh trắc học của Canada thường có giá trị mười năm, nên nếu lần lấy trước còn hiệu lực, bạn có thể không phải lấy lại. Hệ thống sẽ cho biết khi nộp đơn. Nên kiểm bằng công cụ trên trang chính thức của Bộ Di trú Canada trước khi đặt lịch.
Giấy xét nghiệm lao cho visa Anh có giá trị bao lâu?
Thường là sáu tháng tính từ ngày chụp phim phổi. Bạn phải nộp đơn visa trong thời hạn giấy còn hiệu lực. Nên kiểm hướng dẫn hiện hành trên trang chính thức của chính phủ Anh vì quy định chi tiết có thể thay đổi.
Du học Mỹ có phải khám sức khoẻ không?
Visa F-1 không yêu cầu khám sức khoẻ như visa định cư. Tuy nhiên nhiều trường yêu cầu hồ sơ tiêm chủng hoặc xét nghiệm lao khi nhập học theo quy định của bang và của trường. Phần tiêm chủng trước khi đi học nên hỏi cơ sở tiêm chủng và đọc yêu cầu của trường.
Có thể khám sức khoẻ ở Hà Nội rồi lấy sinh trắc học ở TP.HCM không?
Thường được, vì kết quả khám được gửi điện tử hoặc cấp giấy riêng, còn sinh trắc học là bước độc lập tại trung tâm tiếp nhận. Chỉ cần đảm bảo phòng khám thuộc danh sách được chỉ định và bạn đặt lịch đúng trung tâm.
Có bệnh mạn tính thì có bị từ chối visa du học không?
Không tự động. Các nước đánh giá theo góc độ y tế công cộng và chi phí y tế dự kiến. Nhiều người có bệnh mạn tính được kiểm soát tốt vẫn được cấp visa. Điều quan trọng là khai báo trung thực, mang hồ sơ điều trị và có bảo hiểm y tế phù hợp trong thời gian học.