Du học sinh giữ visa subclass 500 được làm thêm tối đa 48 giờ trong mỗi hai tuần khi khoá học đang diễn ra và làm không giới hạn trong các kỳ nghỉ chính thức của trường; học viên thạc sĩ nghiên cứu và tiến sĩ đã bắt đầu khoá được làm không giới hạn. Bạn được hưởng quyền lợi lao động như mọi người lao động ở Úc: lương tối thiểu, phiếu lương, đóng quỹ hưu trí, giờ làm an toàn. Lương tối thiểu quốc gia từ 1/7/2025 là 24,95 AUD/giờ, và nhiều ngành có mức cao hơn theo thoả ước ngành.
Làm thêm giúp giảm gánh sinh hoạt phí, có kinh nghiệm làm việc ở Úc và cải thiện tiếng Anh. Nhưng nó cũng là nơi du học sinh dễ gặp rủi ro nhất: bị trả lương thấp, làm vượt giờ vi phạm visa, bị lôi vào việc bất hợp pháp. Bài này giải thích quy định giờ làm, cách tính lương và thuế, các giấy tờ cần có, việc làm phổ biến và cách tự bảo vệ.
Quy định 48 giờ hai tuần hiểu cho chính xác
Điều kiện 8105 trên visa giới hạn giờ làm theo "hai tuần", được định nghĩa là khoảng mười bốn ngày bắt đầu từ thứ Hai. Giới hạn tính trên tổng giờ ở mọi chỗ làm cộng lại, không phải mỗi chỗ 48 giờ. Bạn có thể làm 30 giờ tuần này và 18 giờ tuần sau, miễn tổng trong một chu kỳ hai tuần bắt đầu từ thứ Hai không vượt 48 giờ. Mức 48 giờ áp dụng từ 1/7/2023, thay cho mức 40 giờ trước đó và giai đoạn nới lỏng tạm thời thời kỳ dịch.
Kỳ nghỉ chính thức là các khoảng nghỉ trong lịch học do trường công bố, như kỳ nghỉ hè giữa hai năm học hay kỳ nghỉ giữa học kỳ. Trong thời gian này bạn được làm toàn thời gian. Thời gian chờ giữa hai khoá liên tiếp trên các CoE thường cũng được tính là nghỉ, nhưng nếu bạn bị hoãn hoặc tạm ngừng học vì lý do khác, hãy hỏi trường trước khi tăng giờ.
Một số việc không tính vào giới hạn: thực tập là phần bắt buộc được đăng ký trong chương trình học, và công việc tình nguyện thật sự không lương cho tổ chức phi lợi nhuận. Ngược lại, "thực tập không lương" ở doanh nghiệp mà thực chất là làm việc thì có thể bị coi là lao động. Bạn không được bắt đầu đi làm trước ngày khoá học chính thức bắt đầu. Vi phạm giờ làm là căn cứ để Bộ Nội vụ xem xét huỷ visa, và dữ liệu thuế, quỹ hưu trí giúp cơ quan chức năng đối chiếu số giờ khá dễ dàng.
Lương, thuế và quỹ hưu trí
Lương tối thiểu và thoả ước ngành. Ủy ban Fair Work điều chỉnh lương tối thiểu quốc gia mỗi năm, có hiệu lực từ ngày 1/7. Từ 1/7/2025 mức này là 24,95 AUD/giờ trước thuế. Phần lớn ngành có thoả ước ngành (modern award) quy định mức tối thiểu riêng theo bậc, cộng phụ cấp làm cuối tuần, buổi tối, ngày lễ. Người làm theo giờ (casual) được cộng thêm phụ cấp thường là 25% thay cho nghỉ phép có lương.
Mã số thuế TFN. Trước khi đi làm, bạn xin Tax File Number từ Cục Thuế Úc (ATO), miễn phí, làm trực tuyến sau khi đã nhập cảnh với visa có quyền làm việc. Không đưa TFN cho chủ thì bị khấu trừ thuế ở mức cao nhất.
Khai thuế hằng năm. Năm tài chính Úc tính từ 1/7 đến 30/6; hạn tự khai thuế thường là 31/10. Mức thuế phụ thuộc vào tình trạng cư trú thuế của bạn, vốn không đồng nhất với tình trạng visa; du học sinh học khoá dài hơn sáu tháng thường được xem xét là cư trú thuế, nhưng cần tự kiểm theo hướng dẫn của ATO.
Quỹ hưu trí superannuation. Chủ phải đóng thêm vào quỹ hưu trí của bạn một tỷ lệ trên lương, 12% từ 1/7/2025. Khoản này không trừ vào lương. Khi rời Úc hẳn và visa hết hạn, bạn có thể rút lại qua thủ tục DASP, sau khi trừ thuế.
Phiếu lương. Chủ phải phát phiếu lương trong vòng một ngày làm việc sau ngày trả lương, ghi giờ làm, mức lương, khoản khấu trừ và tiền đóng quỹ hưu trí. Không có phiếu lương là dấu hiệu đáng ngờ.
Việc làm thêm phổ biến và giấy tờ thường cần
Bảng dưới liệt kê những nhóm việc du học sinh hay làm và giấy tờ, chứng chỉ thường được yêu cầu. Yêu cầu cụ thể khác nhau giữa các bang.
| Nhóm việc | Giấy tờ, chứng chỉ thường cần | Lưu ý |
|---|---|---|
| Nhà hàng, quán cà phê | Chứng chỉ an toàn thực phẩm; RSA nếu phục vụ đồ uống có cồn | Ca tối, cuối tuần được phụ cấp theo thoả ước ngành |
| Bán lẻ, siêu thị | Thường không cần chứng chỉ riêng | Cạnh tranh cao dịp mở bán, tuyển nhiều cuối năm |
| Kho vận, giao hàng | Có thể cần chứng chỉ vận hành thiết bị | Giao hàng qua ứng dụng thường là nhà thầu, không phải nhân viên |
| Vệ sinh công nghiệp | Kiểm tra lý lịch với một số địa điểm | Hay gặp tình trạng trả lương dưới mức |
| Chăm sóc người già, người khuyết tật | Certificate III phù hợp, kiểm tra lý lịch, tiêm chủng | Nhu cầu nhân lực cao |
| Gia sư, trợ giảng | Working with Children Check nếu dạy trẻ em | Có thể làm ở trường, trung tâm hoặc tự do |
| Công trường xây dựng | Thẻ an toàn chung (White Card) | Nặng nhọc, cần ý thức an toàn |
Với công việc qua ứng dụng giao hàng hay đưa đón, bạn thường đăng ký như nhà thầu độc lập có mã số kinh doanh ABN, không có lương tối thiểu theo giờ như nhân viên và phải tự lo thuế. Giờ làm vẫn tính vào giới hạn 48 giờ. Hãy hiểu rõ khác biệt trước khi nhận việc.
Quyền lợi của du học sinh tại nơi làm việc
Luật lao động Úc bảo vệ mọi người lao động như nhau, không phân biệt quốc tịch hay loại visa. Cơ quan Fair Work Ombudsman nhận khiếu nại về lương thấp, không trả tiền ca, giữ lương, bắt làm thử không lương quá mức hợp lý. Trang của họ có công cụ tính lương theo thoả ước ngành, có dịch vụ hỗ trợ bằng nhiều ngôn ngữ, gồm tiếng Việt, và bạn có thể khiếu nại ẩn danh.
Nhiều du học sinh ngại khiếu nại vì sợ ảnh hưởng visa, nhất là khi chính chủ đã sắp xếp cho làm vượt giờ. Chính phủ Úc có cơ chế bảo vệ người báo cáo bị bóc lột: Bộ Nội vụ thường không huỷ visa vì vi phạm điều kiện làm việc nếu người lao động chủ động báo và hợp tác với Fair Work, trừ trường hợp có yếu tố nghiêm trọng khác. Từ năm 2024, luật cũng tăng chế tài với chủ sử dụng lợi dụng tình trạng visa để ép người lao động. Điều kiện cụ thể có thể thay đổi, nên đọc hướng dẫn trên trang Fair Work hoặc hỏi dịch vụ pháp lý miễn phí của trường.
Trường đại học và TAFE thường có văn phòng hỗ trợ sinh viên quốc tế, dịch vụ pháp lý sinh viên và trung tâm việc làm. Đây là nơi đầu tiên nên hỏi khi nghi ngờ hợp đồng hay lương của mình, trước khi xung đột trở nên căng thẳng.
Dấu hiệu việc làm có vấn đề và bẫy lừa đảo
Các dấu hiệu dưới đây thường gặp trong lời mời làm việc nhắm vào du học sinh mới sang. Gặp một trong số đó, hãy dừng lại hỏi trường hoặc Fair Work trước khi nhận:
- Trả lương tiền mặt không phiếu lương, mức thấp hơn rõ mức tối thiểu với lý do "người mới", "chưa có kinh nghiệm".
- Yêu cầu làm thử nhiều ca không lương, hoặc đóng tiền "phí giới thiệu việc", tiền đồng phục, tiền cọc để được nhận.
- Đề nghị bạn làm vượt 48 giờ với lời hứa "không ai biết" hoặc trả phần vượt bằng tiền mặt.
- Yêu cầu bạn đăng ký ABN làm "nhà thầu" cho công việc thực chất là nhân viên, để chủ khỏi đóng quỹ hưu trí.
- Nhờ nhận tiền vào tài khoản cá nhân rồi chuyển đi, đổi lấy hoa hồng: đây là kiểu dùng sinh viên làm trung gian rửa tiền, người nhận có thể bị truy cứu.
- Giữ hộ chiếu, thẻ sinh viên hoặc thông tin đăng nhập ngân hàng của bạn.
Một nguyên tắc đơn giản giúp tránh phần lớn rủi ro: chỉ nhận việc có phiếu lương, có đóng quỹ hưu trí, và ghi lại giờ làm của chính mình mỗi ngày. Nếu bạn muốn chuẩn bị trước kế hoạch tài chính để không phải phụ thuộc vào làm thêm trong năm đầu, đội tư vấn Global Gate Pass có thể cùng gia đình tính ngân sách trong buổi gặp đầu miễn phí.
Tìm việc làm thêm ở đâu
Kênh hiệu quả nhất với sinh viên mới thường là trung tâm việc làm của chính trường: họ đăng tin việc bán thời gian trong trường và ở doanh nghiệp đối tác, tổ chức hội chợ việc làm, sửa CV theo kiểu Úc và luyện phỏng vấn. CV ở Úc ngắn, tập trung vào kỹ năng và kinh nghiệm, không ghi tuổi, tình trạng hôn nhân hay ảnh; kèm thư ứng tuyển ngắn viết riêng cho từng việc.
Ngoài ra là các trang tuyển dụng phổ biến, nhóm việc làm của cộng đồng sinh viên và đi trực tiếp đến cửa hàng, quán ăn với bản CV in sẵn, vào giờ vắng khách. Việc qua người quen trong cộng đồng người Việt tìm nhanh hơn nhưng cũng là nơi hay gặp trả lương tiền mặt dưới mức; hãy áp đúng các tiêu chí về phiếu lương và quỹ hưu trí như với mọi chủ khác.
Chuẩn bị trước vài chứng chỉ ngắn giúp rộng cửa: an toàn thực phẩm, phục vụ đồ uống có cồn có trách nhiệm (RSA), sơ cứu. Các khoá này học trong một đến hai ngày, chi phí không cao và được nhiều chủ nhà hàng, khách sạn yêu cầu ngay từ đầu.
Cân bằng làm thêm với học tập
Điều kiện visa đòi bạn đạt tiến độ học tập; trượt nhiều môn, trường phải theo dõi và có thể báo cáo, kéo theo gia hạn khoá học, thêm học phí và rủi ro visa. Kinh nghiệm chung của các phòng hỗ trợ sinh viên là năm đầu nên giữ giờ làm ở mức vừa phải, khoảng mười đến mười lăm giờ một tuần, cho đến khi quen cách học và cách đánh giá ở Úc, vốn đòi đọc nhiều, viết bài luận, làm việc nhóm và tự học ngoài lớp.
Chọn việc gần trường hoặc gần nhà để không mất thời gian đi lại, ưu tiên việc có ca cố định để xếp lịch học. Nếu ngành có kỳ thực tập bắt buộc dài, như điều dưỡng, sư phạm, hãy tính trước những tuần không thể đi làm thêm. Một số việc trong trường như trợ giảng, hỗ trợ thư viện, đại sứ sinh viên trả lương tốt, giờ linh hoạt và có ích cho hồ sơ xin việc sau này.
Câu hỏi thường gặp
Du học sinh Úc được làm thêm bao nhiêu giờ?
Tối đa 48 giờ trong mỗi chu kỳ hai tuần bắt đầu từ thứ Hai khi khoá học đang diễn ra, không giới hạn trong kỳ nghỉ chính thức. Học viên thạc sĩ nghiên cứu và tiến sĩ đã bắt đầu khoá được làm không giới hạn. Quy định áp dụng từ ngày 1/7/2023 và có thể thay đổi.
Mới sang Úc bao lâu thì nên đi làm thêm?
Bạn chỉ được đi làm khi khoá học chính thức đã bắt đầu. Nhiều sinh viên dành vài tuần đầu ổn định chỗ ở, làm quen lịch học, xin TFN và tìm hiểu quyền lợi rồi mới tìm việc. Cách này giúp tránh nhận vội những việc trả lương thấp hoặc giờ giấc không hợp lịch học.
Người đi cùng visa du học có được đi làm không?
Người phụ thuộc đi cùng visa 500 có quyền làm việc. Nếu người nộp chính học thạc sĩ hoặc tiến sĩ, người đi cùng thường được làm không giới hạn; với các bậc khác, người đi cùng thường bị giới hạn 48 giờ mỗi hai tuần. Kiểm điều kiện ghi trên visa của từng người.
Làm thêm ở Úc có phải đóng thuế không?
Có thể. Mức thuế phụ thuộc vào tình trạng cư trú thuế và tổng thu nhập trong năm tài chính. Chủ khấu trừ thuế từ lương dựa trên TFN và tờ khai bạn nộp. Cuối năm tài chính, bạn tự khai thuế với ATO và có thể được hoàn lại phần đã khấu trừ thừa.
Làm thêm vượt giờ có bị huỷ visa không?
Vi phạm điều kiện giới hạn giờ làm là căn cứ để Bộ Nội vụ xem xét huỷ visa. Dữ liệu thuế và quỹ hưu trí giúp đối chiếu số giờ. Nếu bạn bị chủ ép làm vượt giờ hoặc bóc lột, hãy liên hệ Fair Work, vì có cơ chế bảo vệ người chủ động báo cáo và hợp tác điều tra.
Có tìm được việc làm thêm đúng ngành học không?
Có thể, nhất là từ năm hai trở đi. Các trung tâm việc làm của trường đăng tin thực tập, việc bán thời gian trong ngành, chương trình trợ giảng. Kinh nghiệm đúng ngành ở Úc giúp nhiều cho xin việc sau tốt nghiệp, nên đáng ưu tiên dù mức lương ban đầu không cao hơn việc phổ thông.